Voorproevers

Wie in de 16e eeuw de kathedraal van Antwerpen binnenstapte werd niet overweldigd door een sacrale stilte, wel door een heus kleurenfestival, een zee van geluiden, en parfums die de stank probeerden te overtreffen. In haar boek 'De geuren van de kathedraal' probeert Wendy Wauters ons de zintuiglijke ervaring van toen te laten beleven en ons zo een heel andere inkijk te geven in het leven van toen.

Professor en stressexpert Marie-Anne Vanderhasselt legt uit hoe stress ons gezinsleven binnendringt, wat er in ons brein en lichaam gebeurt wanneer het onder spanning staat en waarom het zo belangrijk is om als ouder niet alleen te zorgen voor je kinderen en de mensen rondom jou, maar ook voor jezelf.

De ontdekking dat ons hele wezen is samengesteld uit cellen leidde de geboorte in van de moderne geneeskunde, waarbij aandoeningen worden beschouwd als het samenspel van zich afwijkend gedragende cellen. In zijn boek 'Het lied van de cel' neemt Siddhartha Mukherjee ons mee in de wereld van de cellen en verweeft hij de verhalen van wetenschappers, artsen en patiënten met zijn eigen ervaringen als arts en onderzoeker. Hetty Helsmoortel las het boek.

Luc Rasson trok doorheen Europa, op zoek naar relicten van een gewelddadig verleden. Hij bezocht monumenten, gedenktekens en begraafplaatsen. Hoe gaan de Italianen om met hun fascistische verleden, of de Spanjaarden met de erfenis van Franco? Hoe herdenken de Hongaren de opstand van 1956 tegen de communistische dictatuur? Is het mogelijk tot een herinnering te komen die recht doet aan iedereen die betrokken was bij een vreselijk verleden.

'Dat ik besta, heb ik aan de Eerste Wereldoorlog te danken. Vijftien miljoen soldaten en burgers verloren er hun leven, maar ik kreeg het mijne cadeau, weliswaar veertig jaar na de wapenstilstand.' Zo begint Luckas Vander Taelen zijn boek 'Achille'. Vander Taelen is gefascineerd door de rol die het toeval speelt in een mensenleven. Aan de hand van brieven van zijn grootvader Achille reconstrueert hij de toevalsfactoren die tot zijn eigen ontstaan geleid hebben.

Raf Njotea praat in deze aflevering van Voorproevers met psychiater Nele Van de Velde over de Netflix-documentaire Stutz. Acteur Jonah Hill beweert dat z’n leven niet meer hetzelfde is sinds hij in therapie ging bij psychotherapeut Phil Stutz, en wil de hele wereld met deze man laten kennismaken. Daarom maakte hij er een documentaire over.

Erwin Meylemans werkt als archeoloog voor het Agentschap Onroerend Erfgoed en heeft ook een podcast: De ArcheoToog. Daar schuiven archeologen aan om het over hun vondsten te hebben. Nu is er een special van De ArcheoToog over de Steentijd. Meylemans neemt ons mee naar de prehistorie.

Martijn Storms is conservator Kaarten en Atlassen van de Universiteitsbibliotheek in Leiden. Voor het boek 'Kaarten die geschiedenis schreven' verzamelde hij honderd oude kaarten die niet alleen het verleden weerspiegelen maar soms ook een actieve rol speelden in de geschiedenis.

Barbara Skarga is de belangrijkste Poolse filosofe van de twintigste eeuw. Na de Tweede Wereldoorlog zat ze tien jaar vast in de goelagkampen van de Sovjets. In 1985 publiceerde ze een persoonlijke getuigenis van haar leven in de kampen, dat nu in het Nederlands vertaald is als 'Na de bevrijding: Aantekeningen over de Goelag, 1944-1956'. Een tijdloos, aangrijpend relaas van de moeilijkheid en de noodzaak om mens te blijven in onmenselijke omstandigheden. Alicja Gescinska schreef de inleiding.

Het jaartal 1947 roept niet meteen sterke associaties op, zoals dat bijvoorbeeld bij 1789, 1815 of 1917 wel het geval is. Toch is 1947 volgens Yannis Skalli-Housseini en Luk Van Langenhove, auteurs van het boek 'De erfenis van 1947', wel degelijk een scharnierjaar. Het jaar waarin zich een wereldordening kristalliseerde die gedurende decennia onze wereldpolitiek zou bepalen. Een jaar met een koude winter en een Koude Oorlog.