Voorproevers

"Ik had weer last van mijn mom brain", zeggen jonge moeders al eens lachend als ze iets vergeten. Ze hebben vaak last van mist in hun hoofd tijdens de zwangerschap en in de postpartumperiode. Maar bestaat er echt zoiets als een moederbrein? En wat betekent dat dan? Dat onderzoekt neurolinguïst Elke De Witte in haar boek 'De moederbreinmythe - Waarom moeders en hun brein meer zorg verdienen’.

Foute diagnoses, meer onnodige medicatie, totaal ontkennen van ervaringen, het zijn maar een paar manieren waarop onze onze mentale gezondheidszorg faalt voor mensen van kleur. Hoe komt dat, en hoe kan het beter, daarover schreef psycholoog Ama Kissi het boek ‘Witte zorg, zwart leed’. Wat is de impact van racisme op de mentale gezondheid? Waarom is een therapieruimte niet neutraal? En hoe doorbreek je de witte norm in de geestelijke gezondheidszorg?

In 1945, kort na de val van het Derde Rijk, worden de belangrijkste nazi-kopstukken gearresteerd. De Amerikaanse psychiater Douglas Kelley krijgt de taak om te bepalen of ze toerekeningsvatbaar zijn om terecht te staan tijdens het proces van Neurenberg. Een van de gevangenen die hij moet beoordelen is Hermann Göring — charmant, manipulatief en gevaarlijk. Het machtsspel tussen die twee is het onderwerp van een film: 'Nuremberg'. Christophe Busch (Hannah Arendt Instituut) keek naar de film.

'Consent' is een woord dat je sinds het losbarsten van #MeToo vaker en vaker hoort. Maar het is geen nieuw woord en al helemaal geen nieuw begrip. Historici Chanelle Delameilleure en Jolien Gijbels stelden een boek samen dat ‘een vergeten geschiedenis van dwang en vrije wil’ vertelt. Het gaat over onvrijwillige keizersnedes, over ‘geschaakt’ worden, over adoptie,... en nog veel meer.

We komen van ver. Vrouwen hebben ooit niét mogen stemmen en hebben ooit niet mogen studeren, zelfs niet aan de Academie. De taak van vrouwen was kinderen baren en grootbrengen. Vrouwen die trouwden kwamen onder voogdij van hun man. Als een vrouw wél kunst wou maken, bleef ze niet zelden bewust ongehuwd en/of kinderloos. Dat was eind 19e, begin 20e eeuw. Intussen zijn we een eind in de 21ste eeuw. Hoe staat het nu met de gelijkheid van man en vrouw in de kunstenaarswereld?

Daan Van Brusselen is kinderarts in ZAS-Antwerpen. Hij werkte ook voor AZG in oa Mexico, Pakistan, Haiti en Congo. Overal stelt hij vast dat kinderen ziek worden als ze moeten opgroeien in een vervuilde omgeving. Hij zocht en vond oorzakelijke verbanden. Ook in Vlaanderen; RSV is réchtstreeks te relateren aan het aantal auto's in je buurt. Kleine ingrepen zijn dus belangrijk. Kleine acties ook. Kathy Lindekens las zijn boek. En we praten niet alleen over kinderen, ook mét Ferre Van Steenbergen

Gasten Liesbeth Vander Elst, patiënte met spondyloarthritis, en Heidi Lenaerts, voormalig radiojournaliste, delen hun ervaringen met onzichtbare ziektes. Liesbeth vertelt over stigma's en haar dagelijkse strijd met pijn. Heidi bespreekt de impact van reuma op haar mentale gezondheid en de zoektocht naar diagnoses. Beide vrouwen delen coping-strategieën zoals ademhaling en yoga, en pleiten voor meer begrip en erkenning in de maatschappij. Ze reflecteren op de noodzaak van systeemverandering en inclusiviteit voor mensen met een gezondheidsproblematiek.

In een wereld die versnelt, is wachten een daad. Geen passiviteit, maar een bewuste vorm van leven. 'Wachten. Een levenshouding', het nieuwe boek van Dirk De Wachter, is een neerslag van ideeën, gevoelens en verhalen over het wachten en de vele betekenissen die erbij horen: in ziekte, rouw, je carrière, de liefde en het geloof. Over niet kunnen wachten, leren wachten en wachten zonder verwachting. En ook over Bernard Dewulf, Charles Bukowski en Leonard Cohen.

Er zijn weinig zaken in een rechtbank die de gemoederen zo beroeren als een zedenzaak. De meningen zijn sneller gevormd dan de vonnissen gelezen en het stigma dat rond daders hangt is voor altijd. Met 'U bent de eerste aan wie ik dit vertel' schreef advocate Sanne De Clerck een genuanceerd boek over de achterkant van zedenzaken. 'Ze zijn zelden luid. Ze spelen zich af in beslotenheid, tussen mensen die elkaar ooit vertrouwden, of dachten te kunnen vertrouwen.'

Niels Boutsen, beter bekend als Stoomboot, werkte twee jaar als muzikant in De Rotonda, een opvang- en begeleidingscentrum voor tienermeisjes in Leuven. Hij spoelde er aan zonder voorkennis, ervaring of opleiding. Net daarom waren de bewoners bereid om hem te vertrouwen. Ze schoven naast hem aan achter de piano en schreven samen liedjes. Nu is er een voorstelling, cd en podcast: 'Was ik maar een muis'. Samen met Luc Deneffe van zorgnetwerk De Wissel praat hij over dit waardevolle project.