Voorproevers

Op het FAAR festival in Oostende sprak Joris Hessels met Uwe Porters over haar boek 'De vrouw in de moeder'. De geboorte van een kind is ook de geboorte van een moeder. Die nieuwe rol brengt bij velen een identiteitscrisis teweeg. Ben je als moeder ook nog een vrouw, een partner, een seksueel wezen? Ook vroedvrouw Uwe Porters worstelde met die plotse identiteitscrisis.

Het alfabet lijkt een vanzelfsprekendheid, en we gebruiken het dagelijks. Daardoor staan we er nauwelijks bij stil dat het een van de meest baanbrekende uitvindingen ooit is. Martijn Jaspers en Toon Van Hal van de KULeuven schreven een boek over de geschiedenis van het alfabet: 'Van huisje tot hashtag, van ossenkop tot apenstaart'. Aan Bruno Wyndaele vertellen ze waar onze 26 lettertekens vandaan komen. En waarin ons alfabet verschilt van andere alfabetten en schriftsystemen.

In 1864 deed Georg von Neumayer een grootschalig onderzoek naar oceanen en stromingen. Hij gebruikte daarvoor een bijzonder middel: flessenpost. Hij liet flessen met briefjes te water en verzamelde meer dan 600 reacties op de drijvende berichten, van over de hele wereld. Over dit experiment en de vaak raadselachtige routes die de flessen aflegden schreef Wolfgang Struck het boek 'Flessenpost'. Marien bioloog Jan Mees bespreekt het bij Jacotte Brokken.

Het café is lang beschouwd als oord des verderfs, drinkplaats voor mensen met scheve praatjes. Voor Hans Schnitzler is een kroeg vooral een vrijplaats, een tussenruimte tussen het private en publieke leven, waar je kan ontsnappen aan de boze buitenwereld. Zou het kunnen dat in de microkosmos van het café aanwijzingen te vinden zijn voor een milder samenlevingsklimaat? Om dat te onderzoeken schreef Schnitzler 'Filosofie van de kroeg', hij neemt Bent Van Looy mee op een wijsgerige kroegentocht.

Heb je al eens vragen aan je ouders gesteld? Echte vragen? Dat doen we weinig. Dat deed ook Bart Moeyaert weinig. Hij probeert ze nu alsnog te stellen in zijn boek ‘Een ander leven’. Met als leidraad een citytrip naar Parijs met zijn moeder in 1996 schetst hij een intiem portret van zijn moeder en van zijn zoekende zelf. Aan Annelies Moons vertelt hij of hij ook antwoorden gevonden heeft.

Planten reageren op hun omgeving en ze kunnen met elkaar en met dieren communiceren. Het lijkt er zelfs op dat ze kunnen leren uit ervaringen. Er zijn zelfs planten die bladeren van andere planten kunnen namaken. Wat zegt dat over de intelligentie van planten? Of gaan we te ver in de toewijzing van menselijke eigenschappen aan planten? Wetenschapsjournalist Kim Verhaeghe schreef er een stuk over in EOS. Hij vertelt Joris Hessels hoe planten succesvol zijn zonder bewustzijn of brein.

Als kind dat opgroeide in Molenbeersel, kende Timmie Van Diepen vaag het verhaal van een razzia in het dorp in 1944, waarbij vijf leden van de familie Dirkx werden neergeschoten/meegenomen. Niemand in de familie Dirkx wou daar meer over kwijt. Hooguit werd er gezegd dat het 'een vergissing was geweest'. Tien jaar geleden begon Timmie een onderzoek. Dat resulteerde in een verhelderend boek over oorlog en verzet, over schuld en onschuld, over zwart en wit en héél veel grijs.

Jan Breydel is een van onze beroemdste middeleeuwers. Een standbeeld, een voetbalstadion, romans, én zelfs een hesp eren de Brugse beenhouwer, held van de Guldensporenslag. Maar die heldenstatus blijkt vooral het werk te zijn van zijn ambitieuze nazaten. De latere Breydels hadden er alle belang bij om zijn rol in de opstand van 1302 serieus aan te dikken. Historicus Lisa Demets schreef er het boek 'Breydel' over, ze vertelt aan Ronald Verhaegen hoe die rebranding in zijn werk ging.

Voorproevers was te gast in het Passchendaele Museum in Zonnebeke. Annemie Peeters praatte er met Ronald Verhaegen en Katrin Lohmann over 'Dicht(er) bij de Groote Oorlog', een podcast bij een gelijknamig project van Westtoer. Op 20 picknickbanken in de Westhoek zijn literaire teksten uit WO I aangebracht. In de podcast linkt Ronald Verhaegen deze historische getuigenissen aan gasten van nu. Een van die gasten is Katrin Lohmann, actrice en psychotherapeut, én opgegroeid in Duitsland.

Jelle Brandt Corstius is schrijver en Ruslandkenner, in zijn podcast 'Voordat de bom valt' doet hij verslag van de oorlog in Oekraïne. Maar hij wou meer doen dan alleen praten, hij wou ook actie ondernemen. Dus ging hij spullen brengen, en reisde met de auto, in het gezelschap van collega schrijvers en andere nuchtere Hollanders, naar Kiev. Zijn boek ‘Spullen brengen’ doet verslag van deze reis door de levende geschiedenis van Europa. Bent Van Looy sprak met hem.