Voorproevers

Toen Maaike Leyn vernam dat er in het kleine omkleedkamertje dat ooit bij het dokterskabinet van haar schoonvader hoorde een vreemdsoortig kunstencaberdouche was ingericht door kunstenares Lilliane Vertessen was haar verbeelding zodanig geprikkeld dat ze er meer over moest weten. Sterker nog, een tweedelige podcastreeks over moest maken: 'Het Lilian-eum'. Een verhaal over een intrigerende kunstenares, de Vlaamse kunstwereld van de jaren '80, en over hoe je een kunstwerk weer tot leven wekt.

Kijk in je boekenkast of scroll door je platenlijst, en de kans is groot dat driekwart ervan geïnspireerd is door een gevoel dat ons maar een paar keer in dit leven overkomt, maar er wel behoorlijk op inhakt: liefdesverdriet. Ronald Giphart, schrijver van (liefdes)romans, wou wel eens weten hoe het precies zat met dat liefdesverdriet. Niet in het minst omdat hij er plots zelf door geplaagd werd, in het echte leven. Met inzichten uit wetenschap en poëzie gaat hij liefdesverdriet te lijf.

Iedereen die de weekendbijlages van de kranten openslaat kent het begrip: work-life-balance. Wij rennen als hamsters in een tredmolen, gejaagd, hebberig, gefrustreerd. Moeten we dan minder werken en meer leven? Maar wat als onze hele identiteit aan dat werk is opgehangen? En moeten we wel altijd die balans nastreven? Anna Lillioja schreef er een boek over.

Het begin van de Russische invasie van Oekraïne: iedereen weet nog waar hij of zij op dat moment was. Er waren de tanks, de bommen en al snel: de hel van Azovstal. Over het beleg van dat onderaardse bunkercomplex onder de grootste staalfabriek van het land maakte oorlogsjournalist Joanie De Rijke (samen met Jasper Christiaens) de aangrijpende docureeks '82 dagen in de Hel'. Aan het woord: gewone inwoners van Marioepol, arbeiders van Azovstal en soldaten van het Oekraïense leger.

De personages in het boek van Aline Sax zijn verzonnen. De plaats van actie is dat niet: het verhaal speelt zich af in Ieper en omstreken, in 1919. De oorlog is voorbij. Soldaten dood. Of terug naar huis. Ieper is kapotgeschoten. Het land daarrond, het vroegere front zit vol met oorlogstuig en lijken - daar krijg je zelfs geen aardappel geplant. Toch komen mensen terug. Gevluchten. Soldaten. Pelgrims. Toeristen zelfs. Allemaal hebben ze trauma's te verwerken. Hoe, in godsnaam, doen ze dat?

Ons beeld van de inheemse volkeren van Noord-Amerika wordt nog altijd mee bepaald door Karl May en Walt Disney. Al kreeg historica Katrien Demuynck destijds via de hit 'We were all wounded at Wounded Knee' al een realistischer beeld mee: hoe de kolonisatie sinds 1492 mensen en hun cultuur probeerde uit te wissen. Samen met docent inheemse studies Laura M. Devos schreef ze een boek over het wereldbeeld van die volkeren en wat wij ervan kunnen opsteken als we onze wereld leefbaar willen houden.

De quantumcomputer. Het moet de uitvinding van de eeuw worden, maar voorlopig is het nog wachten op een nuttig exemplaar. In 'De race om het Majoranadeeltje' volgen we wetenschapper Leo Kouwenhoven in zijn zoektocht om de ultieme quantumcomputer te bouwen. Een machine die rekent ‘zoals God’, en die ons zal helpen om ons begrip van de wereld te herzien. Maar geld, geopolitieke macht, pionierswerk en wetenschappelijke integriteit staan daarbij op gespannen voet. En wat is het Majoranadeeltje?

'Wel een keuze, geen wens. Wel een wens, geen keuze’ zo begint de podcast 'De eierwekker' van Dide Vonk. Vijf afleveringen rond één enkele, schijnbaar eenvoudige vraag: wil ik kinderen? Dide praat met experts, een kinderwenscoach en medetwijfelaars. Over al dan niet een kind baren in de 21ste eeuw.

Deze zomer kon je op festivalweides meisjes spotten in felrode en groene sportshorts, vaak gecombineerd met hoge, zwarte laarzen. Het was een trend, blijkbaar. Maar waar komt zoiets vandaan? Mode is politiek: denken we wel genoeg na over onze kledij en wat we ermee uitdrukken? Wie heeft die kleren gemaakt bijvoorbeeld? Nsimba Valene Lontanga is bezig met welke modetrends er zijn, maar vooral ook waar ze vandaan komen, wie ze bepaald heeft en wat ze vertellen over onze maatschappij.

Hendrik Spiering zet ons in het nieuwe seizoen van de podcast 'Wilde Eeuwen' aan het twijfelen over alles wat we denken te weten over de prehistorie. Een tijd waarin holbewoners elkaar bruut de kop in mepten, waar mensen in slordig gedrapeerde dierenvellen rondliepen en waar er geen cultuur was, toch? Uit - weliswaar schaarse - vondsten blijkt dat er tienduizenden jaren geleden veel meer ‘beschaving’ was dan we doorgaans denken.