Układ Sił

Stany Zjednoczone i Australia podpisały umowę, w ramach której wspólnie zainwestują 3 mld dolarów w wydobycie i przetwarzanie minerałów ziem rzadkich. Według Białego Domu, porozumienie pozwoli na zagospodarowanie złóż wartych 53 mld dolarów.  Prezydent USA Donald Trump stwierdził, że krytyczne dla nowoczesnej gospodarki pierwiastki staną się tanie i powszechnie dostępne w ciągu roku. Wielu ekspertów twierdzi, że ze względu na skomplikowanie procesów technologicznych oraz inwestycyjnych jest to niemożliwe.  Obecnie Chiny odpowiadają za 90 proc. światowego rynku przetwarzania metali ziem rzadkich. Kontrolują także 69 proc. wydobycia i 98 proc. produkcji magnesów niezbędnych we współczesnym przemyśle, także obronnym. Na przełomie kwietnia i maja Pekin wprowadził ograniczenia eksportowe na te towary, a w październiku je zaostrzył. Dotknęły one odbiorców amerykańskich, ale także europejskich. Stany Zjednoczone negocjują obecnie z Chinami warunki wzajemnego handlu.   Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Donald Trump domagał się od Wołodymyra Zełenskiego, by ten zaakceptował rosyjskie warunki pokoju. Stwierdził, że w przeciwnym wypadku Rosja zniszczy Ukrainę. Prezydent Stanów Zjednoczonych miał także dużo przeklinać, a nawet rzucić mapą z zaznaczonym przebiegiem linii frontu.  Ostatecznie też nie zgodził się na dostarczenie Kijowowi pocisków Tomahawk, o co zabiegał Zełenski. Prezydent Ukrainy nie uległ presji i odmówił oddania Rosji terytorium. Taki był przebieg piątkowego spotkania w Białym Domu według źródeł Financial Times oraz Agencji Reutera.   Niedługo przed spotkaniem z Zełenskim Trump odbył 2,5-godzinną rozmowę z Putinem. Rosyjski prezydent według The Washingot Post zaproponował, że Rosja zwróci Ukrainie część obwodów chersońskiego i zaporoskiego w zamian resztę obwodów donieckiego i ługańskiego, która pozostaje w rękach ukraińskich.  Podobna propozycja padła z ust Putina podczas rozmów z Trumpem w Anchorage w sierpniu. Ukraińcy nie chcą się na to zgodzić, ponieważ oznaczałoby to oddanie umocnionych pozycji strzegących drogi do centrum kraju.   Prezydenci USA i Rosji mają spotkać się niedługo w Budapeszcie.  Donald Trump zaprzeczył, że proponował Zełenskiemu oddanie Donbasu. W rozmowie z reporterami powiedział, że należałoby przeprowadzić linię rozgraniczenia według aktualnej linii frontu.  Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu. 

Donald Trump stwierdził, że zarówno Wołodymyr Zełenski, jak i Władimir Putin chcą pokoju. Prezydenci Stanów Zjednoczonych i Ukrainy spotkali się w Białym Domu. Zełenski przyleciał do Waszyngtonu między innymi po to, by rozmawiać z Trumpem o dostarczeniu Kijowowi amerykańskich pocisków manewrujących Tomahawk. Broń ta, w najlepszej wersji o zasięgu 2500 km umożliwiłaby Ukrainie jeszcze skuteczniejsze atakowanie rosyjskiej infrastruktury związanej z produkcją i eksportem ropy naftowej.  Donald Trump powiedział, że przywódcy będą rozmawiać na ten temat, jednak później dodał że Stany Zjednoczone także potrzebują Tomahawków i nie chcą oddawać broni, która może być potrzebna do obrony kraju. Wcześniej prezydent USA sugerował, że pociski mogą zostać wysłane na Ukrainę. Był to jeden z sygnałów zniecierpliwienia Trumpa postawą Putina, który nie wyrażał skłonności do podjęcia realnych rozmów pokojowych.  Prezydenci Stanów Zjednoczonych i Rosji odbyli jednak rozmowę telefoniczną niedługo przed przybyciem Zełenskiego do Białego Domu. Wielu analityków twierdzi, że Putin po raz kolejny gra na czas udając, że chce rozmawiać o pokoju na Ukrainie.  Przywódcy mają spotkać się niebawem w Budapeszcie. Trump poinformował, że do spotkania dojdzie w przeciągu dwóch tygodni, choć Kreml sugerował, że może być to nieco później.  Już po rozmowach z Zełenskim Trump powiedział reporterom, że siły oby stron powinny wstrzymać walki na obecnej linii frontu i rozejść się do domów.  Tłumaczy Rafał Michalski, amerykanista i współpracownik Układu Sił. 

Premier Indii Narendra Modi obiecał, że zakończy proceder sprowadzania ropy naftowej z Rosji – taką informację przekazał Donald Trump. Prezydent Stanów Zjednoczonych od dłuższego czasu starał się przekonać Nowe Delhi do tego kroku, w tym poprzez wprowadzenie 25-procentowych, a potem 50-procentowych ceł na indyjskie towary.  Indie są drugim największym odbiorcą ropy z Rosji. W sierpniu odpowiadały za 30 proc. rosyjskiego eksportu surowca. Ponieważ jest on obłożony sankcjami przez państwa G7, Moskwa sprzedaje go taniej. Zniżka nie jest już jednak tak wysoka, jak niedługo po napaści Rosji na Ukrainę, ponieważ światowe ceny ropy odnotowały od tamtego czasu znaczący spadek. Tymczasem amerykańskie cła boleśnie uderzają w indyjską gospodarkę.  Trump ocenił, że odejście od zakupów nie wydarzy się natychmiast, ale wkrótce zostaną one zakończone. Dochody ze sprzedaży ropy stanowią istotną część rosyjskiego budżetu i umożliwiają Moskwie prowadzenie wojny na Ukrainie. Sekretarz obrony USA Pete Hegseth powiedział, że jeżeli pokoju nie uda się osiągnąć w krótkim terminie, Stany Zjednoczone i ich sojusznicy podejmą kroki, by obciążyć Rosję kosztami agresji.  Trump zapowiedział, że spróbuje przekonać także Chiny do tego, by zaprzestały kupowania rosyjskiej ropy. Z kolei sekretarz skarbu USA Scott Bessent przekazał, że podczas spotkania z ministrem finansów Japonii wyraził oczekiwanie, że Tokio również przestanie sprowadzać surowce energetyczne z Rosji.  Tłumaczy Stanisław Kopyta, ekspert ds. Indii i współpracownik Układu Sił. 

Sekretarz Obrony Stanów Zjednoczonych Pete Hegseth wezwał państwa NATO do zwiększenia nakładów na zakup broni dla Ukrainy w USA. Do tej pory w ramach nowego schematu wprowadzonego przez administrację Donalda Trumpa, członkowie sojuszu przeznaczyli na ten cel 2 mld dolarów. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski liczył, że do października uda się pozyskać 3,5 mld.  Podczas środowego spotkania ministrów obrony NATO Szwecja, Estonia i Finlandia zapowiedziały dodatkowy wkład finansowy. Natomiast Francja, Hiszpania, Włochy i Wielka Brytania spotkały się z zarzutami o zbyt małe zaangażowanie. Według Kilońskiego Instytutu Gospodarki Światowej pomoc wojskowa dla Ukrainy zmalała o 43 proc. w lipcu i sierpniu.  Podczas szczytu sekretarz obrony Wielkiej Brytanii John Healy przekazał, że brytyjskie samoloty będą prowadzić patrole nad Polską do końca tego roku w ramach programu Eastern Sentry. Z kolei minister obrony Niemiec Boris Bistorius powiedział, że jego kraj rozmieści dwa myśliwce Eurofighter w bazie wojskowej w Malborku.  Będą one tam stacjonować od grudnia do marca, a ich zadaniem również będzie strzeżenie sojuszniczej przestrzeni powietrznej. Pistorius ogłosił też, że Berlin wyda 10 mld euro na drony o przeznaczeniu wojskowym w najbliższych latach. Jednym z tematów szczytu były też ograniczenia, jakie krajowe polityki dotyczące bezpieczeństwa stanowią dla działań obronnych sojuszu. Rozmowy o nich zapowiedział Matthew Whitaker, ambasador Stanów Zjednoczonych przy NATO.  Tłumaczy Piotr Szymański z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Stany Zjednoczone i Chiny rozpoczęły wzajemne pobieranie opłat portowych. To kolejny krok w pogłębiającym się konflikcie pomiędzy państwami. Przewoźnicy chińscy bądź operujący statkami wyprodukowanymi w Chinach muszą płacić za dokowanie w USA. To samo tylko w drugą stronę dotyczy firm amerykańskich.  Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump jako pierwszy zapowiedział wprowadzenie takich opłat kilka miesięcy temu. Administracja jego poprzednika Joe Bidena ustaliła, że Pekin w nieuczciwy sposób dąży do uzyskania przewagi w dziedzinie globalnego transportu, logistyki i produkcji stoczniowej. Pieniądze zebrane od chińskich przewoźników mają być przeznaczone także na rozwój przemysłu morskiego Stanów Zjednoczonych. Szacuje się, że zdolności Pekinu do produkcji statków są obecnie nawet 250 razy większe od amerykańskich.  Chiński gigant transportowy COSCO może ponieść koszt w wysokości 3,2 mld dolarów w 2026 roku w związku z dodatkowymi opłatami. W ostatnim czasie doszło do zaostrzenia sporu pomiędzy Waszyngtonem a Pekinem. Chiny wprowadziły ograniczenia na eksport magnesów ziem rzadkich. Dotyczą one także zagranicznych podmiotów, które pozyskały je z Państwa Środka. Donald Trump zapowiedział wówczas nałożenie 100-procentowych ceł na chińskie towary oraz zablokowanie sprzedaży oprogramowania do Chin. Przywódcy obu państw mają się spotkać jeszcze w tym miesiącu.  Tłumaczy dr Marek Stefan, zastępca redaktora naczelnego Układu Sił. 

Stany Zjednoczone już od lipca udostępniały Ukrainie dane wywiadowcze niezbędne do przeprowadzania ataków na rosyjskie rafinerie – informuje Financial Times. Ukraińskie uderzenia znacząco zmniejszyły zdolność Rosji do produkcji ropy naftowej i paliw. W ich wyniku Moskwa zakazała eksportu benzyny i oleju napędowego, borykając się z brakami w kraju.  Administracja USA podjęła decyzję o udostępnieniu danych po rozmowie pomiędzy prezydentami Donaldem Trumpem oraz Wołodymyrem Zełenskim, do której doszło w lipcu. Zełenski prosił wówczas o pozwolenie na atakowanie celów położonych głęboko na terytorium Rosji z wykorzystaniem amerykańskiej broni.  Poprzedni prezydent Stanów Zjednoczonych Joe Biden nie chciał się na to zgodzić i wzywał Ukrainę, by nie atakowała rosyjskiej infrastruktury energetycznej. Według źródeł Financial Times, obecnie Amerykanie uczestniczą w każdej fazie planowania ataków, w tym we wskazywaniu wrażliwych miejsc potencjalnych celów. Waszyngton ma oczekiwać, że uderzenie w gospodarcze fundamenty Rosji skłoni ją do porozumienia.  Tymczasem Władimir Putin podkreślił, że zauważa starania Donalda Trumpa na rzecz pokoju. Odnosił się do faktu, że amerykański prezydent nie otrzymał pokojowej nagrody nobla. Putin skrytykował komitet noblowski, twierdząc, że nagradza on osoby, które na to nie zasłużyły. Tymczasem Trump podejmuje prawdziwe wysiłki oraz osiąga rezultaty, tak jak w sprawie Strefy Gazy.  Odnosząc się do Ukrainy, rosyjski prezydent ocenił, że Moskwa i Waszyngton mogłyby osiągnąć więcej bazując na porozumieniu wypracowanym podczas spotkania w Anchorage na Alasce. O aktualności i żywotności tamtych ustaleń przekonywał także doradca Putina Jurij Uszakow. Dodał jednak, że nie wszystkim się one podobają – szczególnie Kijowowi oraz państwom europejskim.  Tłumaczy Marek Budzisz, ekspert ds. Rosji i postsowieckiego Wschodu. 

Siedem państw Unii Europejskiej zwiększyło import surowców energetycznych z Rosji. Według Center for Research on Energy and Clean Air, niezależnego instytutu mającego siedzibę w Finlandii, kraje te od stycznia do sierpnia zapłaciły za nie więcej niż w tym samym okresie w zeszłym roku. Chodzi o Węgry, Francję, Belgię, Holandię, Rumunię, Chorwację i Portugalię.  Unia Europejska zmniejszyła o 90 proc. zależność energetyczną od Moskwy od roku 2022. Mimo to jej import z tego kierunku w tym roku wyniósł 11 mld euro. Francja jest największym odbiorcą rosyjskiego LNG we wspólnocie. Jej import wzrósł o 40 proc.  Francuskie ministerstwo energii informuje, że surowiec trafia do klientów w innych europejskich krajach. Według firmy analitycznej Kpler, jednym z odbiorców są Niemcy.  Holandia zwiększyła import o 72 proc. Jej rząd przekazał, że czeka, aż zakaz zostanie przyjęty przez Unię Europejską. Dopóki się to nie stanie, nie ma narzędzi by zmusić koncerny energetyczne do zerwania umów z podmiotami rosyjskimi.  W Brukseli obecnie negocjowana jest propozycja odejścia od surowców z Rosji szybciej niż wcześniej planowano – nie od roku 2028, a już od 2027.  Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump domaga się, by państwa Europy uczyniły to jak najszybciej i zwiększyły dostawy z USA. Podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ stwierdził, że Europa finansuje wojnę przeciwko samej sobie. Tłumaczy Mariusz Marszałkowski zastępca redaktora naczelnego portalu Defence24.pl 

Izrael i Hamas zgodziły się na pierwszy etap porozumienia pokojowego – poinformował prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump. Negocjatorzy obu stron spotkali się w Egipcie, kraju, który jest mediatorem. Porozumienie zakłada zawieszenie broni i wypuszczenie izraelskich zakładników. Uważa się, że 20 z nich jest jeszcze przy życiu.  Według Trumpa, mogą wyjść na wolność już w poniedziałek. Izrael ma natomiast uwolnić 250 Palestyńczyków zamkniętych w więzieniach. Siły izraelskie mają wycofać się z Gazy w 70 proc. Przejście graniczne pomiędzy enklawą a Egiptem w Rafah ma zostać otwarte.  W zeszłym tygodniu prezydent Stanów Zjednoczonych zaproponował 20-puntkowy plan, który ma doprowadzić do pokoju w Strefie Gazy. Dalsze jego założenia obejmują takie kroki jak rozbrojenie Hamasu i pozbawienie go władzy. The Wall Street Journal informuje, że wśród członków organizacji nie ma zgody co do złożenia broni. Także radykalne siły w koalicji rządzącej Izraelem są przeciwne jakimkolwiek układom z Hamasem.  Na czwartek zaplanowano też spotkanie państw arabskich i zachodnich w Paryżu, poświęcone przyszłości Gazy. Między innymi temu, kto będzie w niej rządził i pilnował bezpieczeństwa po ustaniu walk. Plan Trumpa zakłada ustanowienie międzynarodowej rady, na czele której miałby stanąć on sam, a w jej skład miałby wejść były premier Wielkiej Brytanii Tony Blair.  Z czasem region miałby zostać odbudowany, władza miałaby zostać oddana Palestyńczykom, a być może nawet powstałoby palestyńskie państwo. Tłumaczy Marcin Krzyżanowski, ekspert ds. Bliskiego Wschodu i Współpracownik Układu Sił. 

Turcja już w 2028 roku może zaspakajać połowę zapotrzebowania na gaz dzięki własnemu wydobyciu i importowi LNG ze Stanów Zjednoczonych. Oznacza to, że możliwe jest zmniejszenie zakupów w Rosji i Iranie. Turcja pozostaje ostatnim europejskim krajem, który stanowi dla tych państw duży rynek zbytu. Do zaprzestania zakupu rosyjskich surowców państwa NATO wezwał prezydent USA Donald Trump. Bezpośrednio naciskał na to podczas spotkania z tureckim prezydentem Recepem Erdoğanem pod koniec września. Ankara zmierza ku dywersyfikacji i zmniejszeniu zależność od Rosji – obecnie sprowadza z tego kierunku 37 proc. zużywanego gazu, w porównaniu do ponad 60 proc. dwadzieścia lat temu. Jednocześnie Turcja chce nadal kupować stosunkowo tani rosyjski surowiec i wykorzystywać go dla własnych potrzeb, a gaz produkowany w kraju i sprowadzany z USA sprzedawać innym państwom. Rodzima produkcja ma wzrosnąć z 15 mld metrów sześciennych do 26 w roku 2028. Turcja wybudowała też terminale zdolne do przyjęcia gazu skroplonego w ilości przekraczającej jej roczne potrzeby, wynoszące 53 mld metrów sześciennych. Państwowe przedsiębiorstwo BOTAS podpisało już kontrakty z Węgrami i Rumunią na dostarczanie gazu.