De Atlantische Blik

Hoog boven onze hoofden is in korte tijd een enorm netwerk van satellieten ontstaan. We zijn ervan afhankelijk geworden voor veel aspecten van ons dagelijks leven denk aan internet, communicatie, navigatie en weersverwachtingen. Wat gebeurt er als vijandige mogendheden erin slagen delen van dit netwerk uit te schakelen, en wat kunnen we doen om de ruimte veilig te houden? Hoe bereiden de VS en China zich voor op confrontaties in de ruimte, en wat zijn de Russen van plan met hun geheimzinnige satelliet Kosmos 2553, die zich ongebruikelijk hoog boven de meeste andere satellieten bevindt en misschien zelfs een nucleaire lading aan boord heeft? Te gast is Patrick Bolder, strategisch adviseur bij HCSS.

The divide between Democrats and Republicans is deeper than ever, making it difficult to find common ground on crucial issues like migration, the economy, social policies, and Ukraine. Also within the parties debates rage over topics like America's role in the world, abortion, and the U.S. relationship with Israel. Social media and online echo chambers push urban and rural areas further apart. René Cuperus, who researched polarization and the disconnect between voters and decision makers in the Netherlands, talks to Sara Polak of Leiden University and Dario Fazzi of the Roosevelt Institute of American Studies about internal divisions in the United States and why Europe should pay attention. This podcast was recorded on President’s Night 2024, an American election night event hosted by the Netherlands Atlantic Association, BKB Het Campagnebureau and The John Adams Institute.

The United States faces a world that is increasingly complex and unpredictable. Russia’s war in Ukraine has intensified security concerns amongst European allies, while escalation in the Middle East and China's expanding global influence pose new challenges. At the same time, there's debate in Washington about America's role on the world stage - should the U.S. continue to be the global peacekeeper? Europe has little choice but to prepare for a different kind of Pax Americana. This podcast was recorded on President's Night 2024, an American election night event hosted by the Netherlands Atlantic Association, BKB Het Campagnebureau and The John Adams Institute.

Op 5 november won Donald Trump met zijn Make America Great Again-boodschap overtuigend de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Zijn onverholen antidemocratische neigingen en autoritaire leiderschapsstijl hebben voor nu de strijd om de ziel van Amerika gewonnen. Ze lijken een scherpe breuk met het overwegend liberaal-democratische gezicht dat we de afgelopen decennia van Amerika hebben gezien. Toch zijn ook autoritaire ideeën altijd een belangrijk onderdeel geweest van de Amerikaanse politieke cultuur. Om ons voor te bereiden op wat er in de toekomst zou kunnen gebeuren, raadt historicus Maarten Zwiers ons dan ook aan om de geschiedenis van zuidelijke staten als Alabama, Mississippi en Louisiana te bestuderen. In die staten tekende zich lang gelden al een blauwdruk voor het hedendaagse Trumpisme af.

Nathan Thrall is een in Jeruzalem gevestigde Amerikaanse journalist en Pulitzer Prize-winnaar, bekend om zijn diepgaande analyses van het Israëlisch-Palestijnse conflict. In dit gesprek wordt de impact van de Gaza-oorlog op de Amerikaanse verkiezingscampagnes onderzocht, met een focus op jongeren en progressieve stemmers. Daarnaast worden de effecten van pro-Palestijnse protesten op de Amerikaanse politiek besproken. Thrall deelt aangrijpende verhalen van Palestijnen die leven onder de bezetting, waarmee hij de menselijke kant van de situatie belicht.

Japan ziet zich aan alle kanten omringd door dreigingen. De nieuwe Japanse premier Shigeru Ishiba zou dan ook graag een Aziatische variant op de NAVO zien, waarbij een aantal landen afspreken zich gezamenlijk te verdedigen tegen de dreiging uit China, Rusland en Noord-Korea. Hoe realistisch is zijn voorstel, hoe probeert zijn land grip op alle dreigingen te krijgen en wat verwacht Japan precies van de samenwerking met de VS en de NAVO? Kunnen we de veiligheidssituatie in Oost-Azië nog wel los zien van die in Europa, nu duizenden Noord-Koreaanse militairen Rusland te hulp zijn geschoten in Oekraïne? Te gast is Anoma van der Veere, onderzoeker bij het Leiden Asia Centre en werkzaam als Japan correspondent voor diverse media.

De Russische president Vladimir Poetin noemde het internet in 2014 een ‘CIA project’. Sindsdien probeert Rusland onafhankelijker te worden van Westerse tech-bedrijven. Dat blijkt makkelijker gezegd dan gedaan. Welke mogelijkheden heeft Rusland, en wat kan wel en wat kan niet in de mondiaal verknoopte digitale wereld die het internet heeft gemaakt? Gaat Rusland het Chinese internetmodel achterna, of is het onvermijdelijk dat de Russische internet-autoriteiten een zekere invloed van Westerse, en dus vrije internetplatformen moeten blijven toestaan? In deze aflevering van de Atlantische Blik spreekt eindredacteur Maarten Muns met Mariëlle Wijermars, die aan de Universiteit Maastricht onderzoek doet naar het Russische internet.

Al 75 jaar rekenen de Europese landen via de NAVO op bescherming door de Verenigde Staten. Het Noord-Atlantisch Verdrag had een wederzijds strategisch belang. Toch zijn er ook genoeg momenten geweest dat de belangen binnen het bondgenootschap op z’n zachts gezegd uiteenliepen. Europa voelde er bijvoorbeeld niets voor om Amerika te helpen bij hun wereldwijde strijd tegen het communisme. Maar ondanks verdeeldheid op tal van terreinen is er toch altijd eensgezindheid geweest over de noodzaak elkaars grondgebied gezamenlijk te verdedigen. In deze aflevering van De Atlantische Blik duikt eindredacteur Maarten Muns de geschiedenis van de NAVO in, samen met historicus Ivo van de Wijdeven. Ze bespreken de historische context van het Europa van direct na de Tweede Wereldoorlog, hoe de NAVO zich door verschillende crises heensloeg, hoe het zichzelf opnieuw uitvond na het ‘interbellum’ tussen 1989 en 2022 en waar we nu – in medio 2024 - staan.

In het jaar waarin de NAVO 75 jaar bestaat keert het bondgenootschap terug naar zijn geboorteplaats: Washington. Op donderdag 4 juli vond een bijeenkomst plaats in Het Nutshuis genaamd: Terug Naar Washington - Admiraal Rob Bauer over 75 jaar NAVO. Aansluitend gaven Bob Deen (Clingendael) en Mendeltje van Keulen (Haagse Hogeschool) een reactie op de keynote speech van Admiraal Rob Bauer. Het gesprek werd gemodereerd door Stefan de Vries (BNR Nieuwsradio).

Rusland voert een totale, industriële oorlog tegen Oekraïne. Het Kremlin spreekt zelfs van een existentiële beschavingsoorlog tegen het collectieve Westen. Het is niet ondenkbaar dat het Russische leger binnen afzienbare tijd aan de poorten van het NAVO-grondgebied rammelt. Want de oorlogsplannen van Vladimir Poetin reiken verder dan alleen Oekraïne. Het is nu aan de NAVO om, wellicht met aanzienlijk minder Amerikaanse militaire betrokkenheid, een geloofwaardige afschrikking tegen deze agressie op te tuigen. Hoe is de afschrikkingsstrategie van de NAVO sinds de Russische aanval op Oekraïne veranderd, hoe staan de Europese bondgenoten ervoor en wat moet er gebeuren om een grootschalige oorlog met Rusland te voorkomen? Deze en andere vragen bespreekt eindredacteur Maarten Muns met hoogleraar War Studies Frans Osinga.