OVT Fragmenten podcast

De grootste bezuiniging op ontwikkelingshulp ooit is aanstaande. Om te beginnen wordt de overheidssubsidie voor hulporganisaties 1 miljard euro minder, zo kondigde verantwoordelijk PVV-minister Klever afgelopen week aan. Dirk-Jan Koch is hoogleraar internationale handel en ontwikkelingssamenwerking aan de Radboud Universiteit en vertelt over de geschiedenis van de ontwikkelingshulp in Nederland en zet de aangekondigde bezuinigingen in historisch perspectief.

Operatie Nachtwacht is van start. Na vijf jaar onderzoek begint het Rijksmuseum met de restauratie van Rembrandts beroemde schuttersstuk. Achter een glazen wand zullen conservatoren zich buigen over een monnikenwerk: de verwijdering van vernis. Dit is niet de eerste keer dat eraan De Nachtwacht wordt gesleuteld om het schilderij toekomstbestendig te maken. Van alcoholdamp tot bijenwas, verschillende restauratietechnieken zijn in de loop der tijd al gebruikt. Esther van Duijn, restaurator van het Rijksmuseum, vertelt meer over de geschiedenis van de restauratie van De Nachtwacht.

Ze is een pionier in de filmgeschiedenis, en de meest bekende regisseur van nazi-Duitsland: Leni Riefenstahl. Bekend en berucht om propaganda-films als Triumph des Willens uit 1935, en om haar weigering historische schuld te bekennen. En op dat laatste schijnt de nieuwe documentaire Riefenstahl een nieuw licht. Geeft het nooit eerder vertoonde archiefmateriaal uit deze film ons een nieuw beeld van Leni Riefenstahl? Journalist Annette Birschel bekeek voor ons de film en vertelt.

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Annelien de Dijn. Zij bespreekt twee historische boeken: Evelyn Roll, Pericallosa: Herinnering aan een verborgen verleden (vert. Goverdien Hauth-Grubben) Jolande Withuis, Moeder, antimoeder

In 1460 werd Gerart de Jonckher in Mechelen op de brandstapel gezet vanwege zijn 'tegennatuurlijke zonden', oftewel sodomie. In de middeleeuwen was sodomie een groot taboe, maar toch wist iedereen wat het was. En nergens werd het zo vervolgd en tegelijkertijd als een taboe beschouwd als in de Zuidelijke Nederlanden, het huidige België. Genderhistoricus Jonas Roelens van de Universiteit Gent schreef het boek De onuitspreekbare zonde over de vervolging van sodomie in de Zuidelijke Nederlanden in de middeleeuwen en is te gast.

Annette Birschel, Nederland-correspondent voor Duitse media, deed de afgelopen weken met stijgende verbazing verslag van ons nieuws en de historische verwijzingen die worden gebruikt. Zo sprak premier Schoof over een groep die 'moreel ontaard' is, terwijl het Duitse woord ‘Entartet’ iedereen doet denken aan het nationaalsocialisme. Ook ligt een verwijzing naar de Kristallnacht uit 1938 in Duitsland zeer gevoelig. Birschel licht de verschillen toe.

Jan van Leiden, voormalig kroegbaas en zelfverklaarde koning van Münster, en Jan Matthijs, profeet en mede-wederdoper, duiken diep in de radicalisering van hun gemeenschap. Ze bespreken de chaotische doop van de inwoners, gedreven door dwang en de drang naar zuivering. Matthijs' visioenen over het einde der tijden, gekoppeld aan de komst van een nieuw Jeruzalem, zorgen voor groeiende spanningen. De dramatische confrontaties en parallellen tussen historisch extremisme en hedendaags terrorisme worden ook belicht, wat leidt tot een indringende reflectie over geloof en geweld.

Afgelopen maand zijn de eerste Noord-Koreaanse troepen naar Oekraïne gestuurd om Rusland te ondersteunen. NAVO-baas Mark Rutte noemt het 'een keerpunt voor Europa en een gevaarlijke uitbreiding van het conflict'. Welke belangen heeft Noord-Korea? En welke invloed heeft het op de historische spanningen op het Koreaanse schiereiland? Hoogleraar Koreastudies Remco Breuker is te gast.

Een mythische priester, die als eerste een enkele god en een onderscheid tussen het goede en kwade bedacht. Dat was Zarathustra, die ongeveer 3500 jaar geleden leefde in wat nu Iran is. Zarathustra spreekt, het nieuwe boek van Kader Abdolah, gaat over deze profeet. Abdolah groeide op met verhalen over dit figuur, en beschrijft zijn wortels, leven en nalatenschap voor Nederlands publiek. Want, zo ziet hij: ‘Zarathustra is deel van de Nederlandse mens’. Hoog tijd dat we hem leren kennen.

35 jaar na de val van de Muur kunnen jongeren zich maar weinig voorstellen bij het leven in een dictatuur. Daarom kunnen scholieren binnenkort een Virtual Reality-bril opzetten en op zomerkamp in de Duitse Democratische Republiek. Het is een initiatief van het Duitsland-Instituut van de Universiteit van Amsterdam. Getuigen van deze tijd vertellen hoe het was om op te groeien in de DDR. Dat was voor hen normaal en best gezellig, zelfs als je altijd in de gaten werd gehouden. Een gesprek met Trixie Hölsgens, senior medewerker van het Duitsland-Instituut, en Gunnar Planitzer, kind van de DDR en één van die getuigen.