De Ongelooflijke Podcast

In deze aflevering duiken we in de fascinerende wereld van het Vaticaan, paus Franciscus en die wereldkerk van 1,4 miljard mensen, verspreid over alle continenten en nagenoeg alle landen. Er is niets vergelijkbaars. Iemand die alles hiervan weet is Andrea Vreede, zij is Vaticaan-correspondent voor de NOS en VRT en maakt de Pauscast voor NPO Radio 5. Ze volgt de paus, het Vaticaan en de rooms-katholieke kerk op de voet, maar is zelf niet gelovig. Wat doet het met haar om al bijna 30 jaar te wonen in het met religie doordrenkte Italië? En wat heeft het haar geleerd over Nederland en hoe wij naar religie kijken? Journalist David Boogerd en vaste gast theoloog Stefan Paas gaan met Andrea Vreede in gesprek over de ongekende relevantie van het Vaticaan, waarom vrijwel iedere Italiaan katholiek is en wat Nederland tot zo'n uniek land maakt als het om religie gaat. 

Hij noemt zichzelf een linkse, progressieve atheïst. Maar dan wel een met een passie voor Jezus. Zihni Özdil is historicus, schrijver en voormalig Tweede Kamerlid voor GroenLinks. Hij leest bijna elke dag uit de Bergrede en op zijn werkplek hangen Karl Marx en Jezus gebroederlijk naast elkaar. Een foto met een politieke tegenstander zette Özdils leven op zijn kop. Hij ging nadenken over de beginselen van het socialisme, het vroege christendom en de geestelijke armoede die hij ervoer. Het werd het begin van een bijzondere zoektocht waar hij nu nog middenin zit.  Journalist David Boogerd en vaste gast Stefan Paas gaan in gesprek met Zihni Özdil over Haagse nachtmerries, spirituele leegte, Jezus en Karl Marx

Is er een heilige alliantie aan het ontstaan tussen orthodoxe christenen en radicaal-rechtse populisten? Die vraag onderzoekt journalist Sander Rietveld in zijn boek 'Nieuwe Kruisvaarders'. FvD-leider Thierry Baudet en PVV-leider Geert Wilders lonken vaak naar orthodoxe christenen. Kunnen zij in Nederland voor elkaar krijgen wat Donald Trump in de VS deed: een innige verstrengeling creëren tussen radicaal populisme en christendom?
 De AIVD schreef eerder dit jaar in een rapportage dat 'het gedachtegoed van rechts-extremistische groepen onder meer bestaat uit conservatief-christelijke denkbeelden'. Wat voor denkbeelden zijn dat eigenlijk, en hoe groot is dit probleem nou echt? Is de kerk juist ook niet een buffer tegen populisme?
 Journalist David Boogerd en vaste gast Stefan Paas gaan in gesprek met onderzoekjournalist Sander Rietveld over het geflirt van radicaalrechts met het christendom (en andersom), het verlangen naar een christelijk rijk, kritiek op de islam en het smokkelen van Bijbels.

'Het is het belangrijkste thema van deze tijd: klimaatverandering', dat zegt Marianne Thieme, mede-oprichter en jarenlang leider van de Partij voor de Dieren. Het voortbestaan van de aarde is volgens haar in het geding, en dat roept ook allerlei religieuze vragen op. Gaat geloof goed samen met liefde voor de natuur of is het christendom juist een legitimatie geweest om de aarde te overheersen en uit te buiten? En heeft de klimaatbeweging inmiddels zelf niet religieuze trekken gekregen?  Journalist David Boogerd en vaste gast Stefan Paas gaan in gesprek met Marianne Thieme over klimaat, liefde voor de natuur, de kerk en 'een seculiere inquisitie'. 

Dit keer een gesprek over iets waar we het nog veel te weinig over gehad hebben: spiritualiteit. Wat is het precies en wat heb je eraan? Komt spiritualiteit en het ervaren van God steeds meer onder druk te staan in deze seculiere, gehaaste tijden?  Journalist David Boogerd en theoloog Stefan Paas spreken hierover met Nikolaas Sintobin: hij is priester, internetpastor en al 30 jaar jezuïet (een religieuze orde binnen de Katholieke Kerk waar paus Franciscus ook lid van is). Hij gaf het leven als talentvolle advocaat op voor een spiritueel bestaan, volledig gewijd aan het geloof. Sintobin heeft meerdere boek geschreven over spiritualiteit en werd bekend als als geestelijk begeleider van het tv-programma 'Op Zoek Naar God'. Een man met een bijzonder en inspirerend verhaal.  Een gesprek over vreugde, ratio en gevoel én de fascinerende Ignatius van Loyola.

'Wat maakt een verzetsheld?' dat is de vraag die historicus Rutger Bregman stelt in zijn nieuwe boek, de opvolger van zijn internationale bestseller 'De Meeste Mensen Deugen'. Een boek waar je nauwelijks omheen kon. Een boek dat ook vragen opriep bij hemzelf: want als de meeste mensen deugen, waarom gingen dan maar weinig mensen in het verzet? En wat valt er te zeggen over de mensen die wél in het verzet gingen? Het valt op dat mensen met een sterke overtuiging - communisten en gereformeerden - in het verzet oververtegenwoordigd waren. Wat zegt dat over onze tijd? Hebben wij nog wel zulke sterke overtuigingen, of zijn wij te gezapig geworden, teveel gericht op een comfortabel leventje?  Journalist David Boogerd en 'vriend van de show' historicus Beatrice de Graaf praten met Rutger Bregman van over oorlog en verzet, 'De meeste mensen deugen' als moderne aflaat en de oneerlijkheid van genade.

In deze aflevering weer een Ongelooflijke duik in de geschiedenis. Want als je iets wil begrijpen van onze tijd, onze samenleving en onze verhouding tot religie en de kerk, moet je iets begrijpen van de Middeleeuwen. 'Middeleeuws' is volgens de Van Dale synoniem voor 'achterlijk' of 'ouderwets', maar is dat slechte imago wel terecht? Waren de Middeleeuwen inderdaad een primitieve en gewelddadige tijd waarin een machtige kerk alle vooruitgang tegenhield en ketters zomaar op de brandstapel belandden? Of was het de tijd 'waar onze wereld op gebouwd is', zoals NRC onlangs kopte? In ieder geval hebben de Middeleeuwen de beste verhalen, en daarom dompelen we ons in deze Ongelooflijke Podcast onder in de wereld van kathedralen, monniken, de Inquisitie en graftombes. Journalist David Boogerd doet dat met kunsthistoricus en mediëvist Sanne Frequin en uiteraard vaste gast, theoloog Stefan Paas. Sanne Frequin is docent aan de Universiteit Utrecht en doet promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden.Stefan Paas is hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Protestantse Theologische Universiteit Kampen.

Bijna alle Nederlandse kerken zien de ledenaantallen flink dalen, maar er is één bolwerk dat gestaag tegenwicht biedt: de reformatorische christenen. Tot voor kort groeiden de kerken daar zelfs. Hoe kan dat? En hoe komt het dat juist deze groep steeds harder in conflict komt met de seculiere meerderheid? Onlangs werden journalisten op Urk en Krimpen aan den IJssel belaagd door boze kerkgangers. Waar komt die assertiviteit vandaan? En hoe dicht je groeiende kloof tussen seculier en reformatorisch Nederland, als die al te dichten is?  Journalist David Boogerd en vaste gast theoloog Stefan Paas gaan in gesprek met Bart Jan Spruyt, hij is historicus en zelfverklaard ‘nuttige idioot’ van de reformatorische wereld. Hij is al jarenlang docent op reformatorische scholen en aan het Hersteld Hervormde Seminarie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ook is Spruyt een voorvechter van het conservatisme in Nederland en was hij betrokken bij de oprichting van de politieke partij van Geert Wilders: de PVV. Hij noemt dit nu een grote fout. Een gesprek met Bart Jan Spruyt en Stefan Paas over de vreze Gods, je terugtrekken achter de dijken en waarom je met refo's de beste gesprekken hebt.

"We staan aan het einde van een tijdperk dat ongeveer tweeënhalf millennia geleden begon. De wereldbeschouwelijke Traditie die Europa sinds de Oudheid heeft gedomineerd is op sterven na dood." Dat stelt rechtsfilosoof Andreas Kinneging in zijn boek 'De Onzichtbare Maat'. Hij beschrijft hoe de Verlichting en de Romantiek een manier van denken heeft gecreëerd die gericht is op begeerte en genot met "vrijheid en gelijkheid als nieuwe afgoden". Kinneging pleit voor een terugkeer naar wat hij de Europese traditie noemt: Griekse filosofie van mensen als Plato en het christendom van de Middeleeuwen. NRC noemt Kinneging een van de inspiratiebronnen voor het gedachtegoed van Thierry Baudet, is hij dan ook een voorstander van een cultuurchristendom of omvat zijn pleidooi meer dan dat? Journalist David Boogerd gaat in gesprek met Andreas Kinneging en vaste gast Stefan Paas over een einde van een tijdperk, de Europese traditie, Jezus en de genialiteit van 'Jeruzalem'. Andreas Kinneging is hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden. Stefan Paas is hoogleraar theologie aan de Vrije Universiteit in Amstedrdam en de Theologische Universiteit Kampen.

Godsdienstfilosoof Dennis Vanden Auweele was een gepassioneerd atheïst, tot hij van zijn ongeloof viel. Het is geen standaard bekeringsverhaal, want hoewel Dennis pleit voor een herwaardering van religie, vindt hij de vraag of God bestaat maar oninteressant. Dennis onderzoekt aan de Katholieke Universiteit Leuven de geschiedenis van het atheïsme en hij schreef het boek 'Bekentenissen van een Afvallige atheïst', waarmee hij in 2019 de Vlaamse Publieksprijs voor het beste religieuze boek won. Journalist David Boogerd en theoloog Stefan Paas praten met Dennis Vanden Auweele over atheïsme - hij noemt het de snelst gegroeide ideologie ooit -, het ervaren van God en waarom hij zich pas in Nederland katholiek ging voelen.