De Ongelooflijke Podcast

Deze aflevering is even andere koek. We gaan namelijk in gesprek met een exorcist. Een exorcist? Ja, een exorcist. Dat is niet alleen iets uit enge Hollywoodfilms, ze bestaan echt! Sterker nog, volgens deze exorcist zijn die spectaculaire beelden uit Hollywoodfilms niet eens zo ver naast de waarheid. Hij beseft dat het nogal wat kan losmaken, daarom doet hij zijn verhaal anoniem. Maar wij van de Ongelooflijke Podcast weten uiteraard wie hij is, en dat hij een officiële exorcist is, een priester die naast zijn priesterlijke taken ook door het Vaticaan is opgeleid als exorcist en zijn taken uitvoert in opdracht van het bisdom.  Hoe gaat hij te werk? Is het gevaarlijk? En is exorcisme niet gewoon een achterhaalde, middeleeuwse praktijk die wordt toegepast op mensen die gewoon een goede psychiater of arts nodig hebben? Weten we niet beter inmiddels?  Journalist David Boogerd en vaste gast theoloog Stefan Paas gaan met de exorcist in gesprek.

Van Socrates tot Jezus, Gandhi en Peter R. de Vries: martelaren heb je in alle soorten en maten. Ben jij bereid te sterven voor je geloof of principes? Die vraag dringt zich op bij het nieuwe boek 'Dan Liever Dood, over martelaren en hun religieuze drijfveren'. Het fenomeen martelaar komt de laatste decennia vooral in het nieuws als het gaat om islamitisch terrorisme, maar is het martelaarschap niet een christelijke uitvinding? En hoewel het begrip martelaar vooral een religieuze lading heeft, worden ook seculiere mensen als Peter R. de Vries en Pim Fortuyn martelaar genoemd. Waar komt dat vandaan? En is de ene religie meer geneigd tot martelaarschap dan de andere?
  David Boogerd gaat daarover in gesprek met Bert Jan Lietaert Peerbolte, samensteller van het boek en professor aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij is een meesterverteller, zoals je ook al in aflevering 18 van de Ongelooflijke Podcast hebt kunnen horen, en hij neemt intrigrerende verhalen mee. Vaste gast theoloog Stefan Paas richt zijn blik ook op de martelaren van nu.

Beatrijs Smulders, een expert in seksuele moraal, Cocky Drost, specialist in genderstudies, en theoloog Stefan Paas bespreken de urgente vragen rondom seksualiteit en de impact van de #MeToo-beweging. Ze onderzoeken de rol van seksualiteit binnen machtsdynamieken en reflecteren op de invloed van religie en de anticonceptiepil op de seksuele moraal. Verder pleiten ze voor een nieuwe seksuele revolutie, waarin emotionele verbinding en autonomie centraal staan en de complexe relatie tussen seksualiteit en gendernormen onder de loep wordt genomen.

Het einde van de coronacrisis is in zicht zeggen experts. Goed nieuws zou je zeggen, maar in de geschiedenis werd een crisis vaak snel opgevolgd door een revolutie. Soms met positieve politieke en sociale veranderingen, maar niet zelden ook met veel bloedvergieten. Zou zo'n revolutie nu ook weer kunnen gebeuren of zijn wij daarvoor te gezapig geworden?
We kijken in deze aflevering naar de meest roemruchte revolutie uit het verleden: de Franse Revolutie. Een fascinerende periode waarin vrijwel alles, ook op het gebied van religie, overhoop werd gegooid. En we zoomen in op religieuze revoluties. Zijn religies - en het christendom in het bijzonder - niet inherent conservatief? En was Jezus eigenlijk een revolutionair? Presentator David Boogerd vraagt het de enige echte Ongelooflijke Podcastprofessoren: historicus Beatrice de Graaf en theoloog Stefan Paas.

'De man die ons wereldbeeld op zijn kop zet', zo werd hij genoemd door NRC: Bernardo Kastrup. Een filosoof en computerwetenschapper die internationaal furore maakt door te stellen dat het materialisme - het idee dat de werkelijkheid alleen bestaat uit materie en er geen God, ziel, of vrije wil is - niet klopt. En hij baseert dat onder andere op recent onderzoek uit de kwantumfysica. We gaan diep deze aflevering, maar Kastrup heeft de gave om moeilijke materie uit te leggen met heldere voorbeelden. David Boogerd gaat in gesprek met Bernardo Kastrup en vaste gast theoloog Stefan Paas.

We beginnen dit seizoen - waarin we voor het eerst wekelijks te horen zullen zijn - met een seculier in hart en nieren: Boris van der Ham. Meer dan 10 jaar was hij Tweede Kamerlid voor D66, hij diende wetgeving in om de speciale status van godsdienst te verminderen, zoals het verbod op godslastering. Ook is hij jarenlang voorzitter geweest van het Humanistisch Verbond. 
Van der Ham vindt dat het individu het uitgangspunt moet zijn, maar kent die individualisering ook schaduwzijden? Religie maken we volgens hem 'te bijzonder', de goede dingen van religie zijn ook te vinden bij een studentenvereniging of in het theater. Maar kan je religie zomaar loskoppelen van God?David Boogerd gaat in gesprek met Boris van der Ham en uiteraard is hij dit seizoen ook weer van de partij: vaste gast, theoloog Stefan Paas.

Aan de hand van vragen van luisteraars blikken we terug op dit merkwaardige jaar: 2021. We komen terug op de spraakmakende aflevering over The Great Reset, maar het was ook het jaar van de Capitoolbestorming. Wat is het beste antigif tegen polarisatie? Volgens Beatrice is er een verzuiling 2.0 gaande, wat houdt dat in? Uiteraard kwamen er ook vragen binnen over de onvermijdelijke Augustinus, het verleidt Stefan tot een gloedvol pleidooi voor het fenomeen erfzonde. En welke nieuwe (wereld)leiders zien we in deze tumulteuze tijd opstaan? Deze vragen en meer in deze terugblik op 2021 van David Boogerd met je favoriete podcast-duo: historicus Beatrice de Graaf en theoloog Stefan Paas.

Hij is de allereerste monnik ooit die benoemd is tot Theoloog des Vaderlands: Thomas Quartier. Filosoof, theoloog, schrijver en sinds 2012 ingetreden bij de Benedictijnen. Als hoogleraar houdt hij zich bezig met liturgie en rituelen in de huidige cultuur, met name rondom de dood. Ondanks Thomas' radicale keuze voor het klooster omschrijft hij zichzelf als een 'zoeker', zo niet 'agnostisch' als het om God gaat. Maar kan dat wel: een zoeker zijn in het klooster? Moet je niet meer zekerheid hebben voor je zo'n radicale keuze maakt? En welke kloosterwijsheid kan hij ons meegeven die wij kunnen toepassen in ons vaak gehaaste leven? David Boogerd gaat in gesprek met Theoloog des Vaderlands Thomas Quartier - zonder twijfel een van de meest levendige gasten in de Ongelooflijke Podcast ooit - en vaste gast en voormalig Theoloog des Vaderlands Stefan Paas. Thomas Quartier is als hoogleraar verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en de KU Leuven. Stefan Paas is hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Kampen.

Een 'religieuze coming out, zo werd het genoemd in België. De bekende schrijver Kristien Hemmerechts vertelde een paar maanden geleden in het Vlaamse blad Knack dat ze sinds dit jaar naar de kerk gaat. En dat deed nogal wat stof opwaaien. Waarom gaat deze linkse feministische intellectueel opeens naar de kerk? Een paar jaar geleden was Hemmerechts in het tv-programma 'Adieu God?' nog erg kritisch op de kerk en geloof. Wat is er veranderd? Wat vindt zij in de kerk, en hoe gaat zij om met de kritiek die ze altijd heeft geuit op het christendom? En waarom pleit ze ervoor om het woord 'geloven' af te schaffen?  David Boogerd gaat in gesprek met schrijver Kristien Hemmerechts en vaste gast theoloog Stefan Paas.

In deze aflevering doen we iets wat we misschien al veel eerder hadden moeten doen: het heelal verkennen. We ontdekken steeds meer over de miljarden sterren, planeten en zelfs zwarte gaten die ons universum rijk is. Heeft die ontdekkingsreis ook een religieuze betekenis? Vroeger werden de zon, maan en sterren als goden aanbeden, en hoewel astrologie zo oud is als de weg naar Rome maakt het geloof in sterrenbeelden nu een opmerkelijke comeback onder veel jongeren. Is de kosmos steeds meer een bron van religieuze betekenis? Of gaan die nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen juist goed samen met het traditionelere geloof in een God?  Heino Falcke is hoogleraar Astrodeeltjesfysica en radioastronomie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 2019 verwierf hij wereldfaam door, samen met een team van andere wetenschappers, de allereerste foto te maken van een zwart gat. Hij schreef er het boek 'Licht in de Duisternis' over, volgens de New Scientist het beste wetenschappelijke boek van 2020. Naast wetenschapper is Heino Falcke ook lekenpredikant, en staat hij regelmatig op de kansel.  Marjolijn van Heemstra is godsdienstwetenschapper en schrijft al jaren over ruimtevaart voor De Correspondent. In haar boek 'In Lichtjaren heeft niemand haast' beschrijft ze hoe de ruimte ons kan helpen om anders, op een betekenisvollere manier, naar de aarde te kijken. Daarnaast is ze ook theatermaker en dichter.  David Boogerd gaat in gesprek met Marjolijn van Heemstra en Heino Falcke over wat God, geloof en het heelal met elkaar te maken hebben. En natuurlijk stelt hij ook de vraag of wij als mensen nou alleen zijn in dit universum...