Bureau Buitenland

De Verenigde Staten en Israël zijn een oorlog gestart met Iran zonder toestemming van de VN Veiligheidsraad. Inmiddels slaatIran zelf ook terug. Europese leiders zijn verdeeld, maar Macron lijkt de Amerikanen te hulp te schieten en mogelijk Nederland ook. Kan dat zomaar? En wat betekent deze oorlog voor bijvoorbeeld de burgers in Oekraïne, die berechting van Russische agressie afwachten. We spreken met Marieke de Hoon, docent internationaal strafrecht aan de UvA.  (12:43) Europa kijkt toe Europa blijft vooralsnog een passieve toeschouwer bij de oorlog in Iran. Maar hoe lang kunnen we dat nog volhouden? En wanneer gaan we daarvan de gevolgen voelen?We spreken daarover met twee europarlementariërs: Gerben-Jan Gerbrandy van D66 en Thijs Reuten van Groen Links/PvdA. Presentatie: Nadia Moussaid

Na de dood van ayatollah Khamenei is het aan de overgebleven Iraanse machthebbers om een nieuwe opperste leider naar voren te schuiven. Volgens Iraanse bronnen komt de naam van Mojtaba Khamenei, de zoon van de opperste leider, nu bovendrijven. Wie is deze man, en hoe gaat zo’n opvolging in zijn werk? Daarover Iran-kenner en Bureau Buitenland-collega Abdou Bouzerda.  (08:38) De rol van minderheden in Iran De Amerikaanse inlichtingendienst werkt aan een plan om milities in Iran te bewapenen, om zo een opstand te ontketenen en het regime onder druk te zetten. Dat melden verschillende bronnen aan nieuwszender CNN. In het etnisch verdeelde land zou zulke steun een lont in het kruitvat kunnen zijn, met alle gevolgen van dien. Wie zijn de minderheden in Iran, en hoe kijken zij naar de toekomst van het land? Te gast zijn journalist  Yaghoub Sharhani, die Arabisch-Iraans is, en de Koerdisch-Iraanse filmmaker Beri Shalmashi.  Presentatie: Sophie Derkzen. 

Israëlische troepen rukken op om ‘strategische gebieden’ in Zuid-Libanon in te nemen. Dat wordt vanochtend bekendgemaakt door Israëlisch defensieminister Katz. In Beiroet worden inwoners al meerdere dagen opgeschrikt door bombardementen. Hezbollah houdt stand, maar de steun onder de bevolking kalft steeds verder af. Daarover journalist en Libanonkenner Fernande van Tets. (11:45) China woedend over oorlog IranChina is woedend over de aanval van de VS en Israël op Iran. Het is een grove schending van het internationale recht, aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hoe weegt Beijing wat er nu gebeurt met bondgenoot Iran in het Midden-Oosten en wat betekent dit voor de veranderde wereldorde? We vragen het Haroon Sheikh, bijzonder hoogleraar aan de VU. Presentatie: Laila Frank

Aan de oorlog tegen Iran doet de EU niet mee, maar bij escalatie is de kans wel groot dat de ‘rekening’ (behalve in de regio) ook in Europa terecht komt. In Bureau Buitenland daarover Erwin van Veen van Instituut Clingendael. Daarnaast Peyman Jafari over het functioneren van het Iraanse regime na de dood van de opperste leider. En Abdou Bouzerda over het risico dat de oorlog zich regionaal uitbreidt. Wanneer komt het moment dat de Golfstaten zich gedwongen voelen te reageren op de Iraanse raketten en drones? Presentatie: Laila Frank

Het was het weekend van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Nu ook de eerste Amerikaanse doden zijn gevallen, dringt de vraag zich op hoe deze gok van Donald Trump zich gaat uitpakken. Schrijver Ian Buruma schuift aan. Met ook Midden-Oostendeskundige Abdou Bouzerda over de gevolgen voor Iran en volkenrechtdeskundige Kyra Wigard over het gevaar van Operation Epic Fury voor andere conflicten. Presentatie: Bram Vermeulen

Pakistan heeft meerdere plaatsen in Afghanistan gebombardeerd, waaronder de steden Kabul en Kandahar. Het zou een reactie zijn op aanvallen door Afghanistan op Pakistaanse grenssoldaten. De Pakistaanse minister van Defensie zegt dat zijn land nu in een "open oorlog" is met het buurland. Wat hoopt het land hiermee te bereiken? Daarover Suzanna Koster, journalist en expert op het gebied van Pakistan. (09:12) Waar blijft de discussie over Iran-oorlog?Wereldwijd wordt ernstig rekening gehouden met een Amerikaanse aanval tegen Iran. Maar over de vraag hoe legitiem zo’n aanval is, gaat het in politiek en media niet. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de aanloop naar de Irak-oorlog in 2003. De regering-Trump lijkt niet veel moeite te doen de noodzaak van zo’n aanval uit te leggen, terwijl analisten vrezen dat een oorlog met Iran nog riskanter is dan die tegen Irak destijds, waarvan de gevolgen immens ontwrichtend waren. Waarom is er geen publiek debat hierover? Daarover te gast Europarlementariër Marc Botenga en Belgisch parlementslid Darya Safai.  Presentatie: Laila Frank. 

De Oekraïense oorlogswinter mag dan eindelijk op z'n eind lopen, de gevolgen van de Russische bombardementen op het energiesysteem laten zich steeds nadrukkelijker gelden. Er is niet of nauwelijks stroom en verwarming.  De reparateurs blijven druk met het repareren van de schade, ook omdat de Russen blijven bombarderen. Nu de temperatuur stijgt, blijken veel leidingen dat ook nog eens niet aan te kunnen. Onze verslaggever Michiel Driebergen bezocht een boekhandel die plotseling onder water stond. (10:40) Europese burgemeesters vóór Turkse democratie Vandaag protesteren Europese burgemeesters in Istanbul voor de vrijlating van Ekrem Imamoglu. De burgemeester van Istanbul wordt gezien als de grote rivaal van president Erdogan en zit al bijna een jaar vast op verdenking van corruptie. Volgens critici gaat het om een politiek gemotiveerde zaak en dreigt Turkije af te glijden in een autocratie. Daarover initiatiefnemer Mathias De Clercq, burgemeester van Gent, en Turkijekenner Cevahir Varan. Presentatie: Laila Frank

Voortaan mag er geen Amerikaanse steun meer naar wereldwijde projecten die diversiteit en gelijkheid bevorderen. Volgens de regering-Trump moet de zogenaamde “gender-ideologie” worden bestreden. Dit beleid leidt tot grote angst en onzekerheid bij ontwikkelingsorganisaties. Wat mag er nog wel en wat niet? En hoever moeten zij meebuigen? Te gast zijn Anne Floor Dekker, directeur van Wo=Men, platform voor gendergelijkheid, en Stephanie van der Wijk van kenniscentrum Rutgers. Pentagon wil controle over AI Pete Hegseth, minister van oorlog, zet het bedrijf Anthropic onder zware druk. Hij wil toegang tot hun AI-model om het te gebruiken voor militaire doeleinden en om de Amerikaanse wapenindustrie te bevorderen. Dario Amodei, de directeur van Anthropic, heeft hiertegen grote ethische bezwaren en werkt daarom niet mee. Het conflict loopt zo hoog op dat Hegseth nu dreigt om Anthropic via een wet tot medewerking te dwingen. Moeten AI-bedrijven naar de pijpen van Defensie dansen? Daarover technologie-kenner Paul Verhagen. Presentatie: Laila Frank

Merz gaat woensdag met een ambitieuze wensenlijst op bezoek bij de Chinese president Xi Jinping. Zijn eerste bezoek als bondskanselier aan China komt op een moment dat de Duitse industrie het zwaar heeft. Duitsland wil de scheve handelsbalans met China rechttrekken, maar is in grote mate afhankelijk van Chinese grondstoffen. Wat kan Merz halen in China? We vragen het aan Jeroen Reygaert, Duitslandverslaggever voor de VRT. (08:39) Iraanse veerkrachtIn Iran zijn op de universiteiten de afgelopen dagen opnieuw protesten uitgebroken. Het filmen daarvan is levensgevaarlijk en gebeurt daarom vaak vanachter de ramen van huizen en auto’s. Twee Iraanse filmmakers maakten van hun eigen opnames en video’s op sociale media een korte film: ‘Herinneringen van een Raam’. Collega Edwin Koopman belde met de makers. We praten door met historicus Peyman Jafari over de protesten en hoe Iraniërs de oorlogsdreiging van de VS ervaren.  Presentatie: Nadia Moussaid

De militaire operatie waarbij kartelbaas El Mencho omkwam, heeft Mexico in een nieuwe golf van geweld gestort. In Jalisco en andere deelstaten werden wegen geblokkeerd en voertuigen en winkels in brand gestoken. Critici waarschuwen dat de zogeheten onthoofdingsstrategie juist leidt tot méér geweld. Wat betekent dit voor burgers, voor de drugshandel en voor het WK voetbal dat eraan komt? Hoogleraar en Mexico-kenner Wil Pansters.  (12:06) Oekraïne onder druk Oekraïne houdt al vier jaar stand tegen Rusland en gaat nu het vijfde oorlogsjaar in. Ondanks zware militaire klappen en een hoge menselijke tol blijft het land weerstand bieden en ontwikkelde het zich tot een militaire factor van betekenis. Maar hoe houdbaar is die kracht? Wat gebeurt er op het slagveld, en hoeveel ruimte heeft president Zelensky onder toenemende internationale druk? We spreken met Bob Deen, Oost-Europadeskundige bij Instituut Clingendael. Presentatie: Nadia Moussaid