Macro met Boot en Mujagić | BNR

In deze aflevering is macro-econoom Edin Mujagić te gast, die de economische gevolgen van Brexit grondig analyseert. Hij legt uit dat de Britse economie naar schatting 6 tot 8 procent kleiner is dan als het VK nooit de EU had verlaten. Mujagić bespreekt hoe een combinatie van onzekerheid en lagere investeringen de economische groei heeft geremd. Bovendien zijn bedrijfsinvesteringen tot wel 18 procent afgenomen, wat ook de werkgelegenheid negatief heeft beïnvloed. Een eyeopener voor iedereen die de ware impact van Brexit wil begrijpen.

De recente Amerikaanse shutdown is voorbij, maar de schade aan de economie is nog niet volledig te overzien. Er komen belangrijke aankondigingen van de minister van Financiën, vooral over stijgende voedselprijzen die kiezers beïnvloeden. In Frankrijk is de verhoging van de pensioenleeftijd uitgesteld, wat politieke noden illustreert. Dit kan het vertrouwen in gezamenlijke EU-schuldplannen ondermijnen. De rol van invoerheffingen op inflatie wordt ook kritisch herbeoordeeld, met brede gevolgen voor de economie.

Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Vrije Universiteit, bespreekt de impact van overheidsuitgaven op de aanhoudende hoge inflatie in Nederland. Hij benadrukt dat de Nederlandse begroting te ruim is en dat politieke partijen zich voorbereiden op nog meer uitgaven. Jacobs waarschuwt dat het huidige monetaire beleid van de ECB niet aansluit bij de situatie in Nederland. Bovendien raakt het stijgende energiegebruik de klimaatdoelen, wat voor extra uitdagingen zorgt.

De zwakke dollar is een verrassend probleem voor de VS. Hoog inflatie blijft de Nederlandse economie beïnvloeden. Historisch gezien steeg de dollar tijdens Trump, maar nu verzwakt deze. Dat maakt invoer duurder en veroorzaakt inflatiedruk. Sterkere lokale munten helpen andere landen, terwijl Europese beleggers verlies lijden door de sterke euro. Het Witte Huis zwijgt over deze negatieve effecten, mogelijk vanwege politieke redenen. Renteverwachtingen spelen een cruciale rol in de wisselkoers van de euro en dollar.

Arnoud Boot, een macro-econoom en expert op het gebied van het bankwezen en duurzaamheid, bespreekt waarom duurzaamheidsbeleid eindelijk concreet moet zijn. Hij legt uit dat bedrijven stoppen met vage groene praatjes en echte doelen moeten stellen. Banken spelen een cruciale rol in deze transitie door klanten te helpen met duurzaamheid. Boot benadrukt dat duurzaamheid ook moet bijdragen aan bedrijfswaarde, en stelt dat banken hun aanbod duidelijk moeten communiceren, in plaats van zich te gedragen als filantropische instellingen.

Consumenten geven in september meer uit, met een stijging van 0,8% in reële uitgaven. Edin Mujagic legt het verband uit tussen stijgende aandelenkoersen en het rijkdomsgevoel, wat leidt tot meer bestedingen. Politieke onrust kan echter ook een rol spelen in koopkracht en gedrag. De arbeidsmarktsituatie beïnvloedt verder het vertrouwen en de bereidheid om geld uit te geven. Ondanks enige zorgen over het derde kwartaal, zijn de vooruitzichten voor de rest van het jaar optimistisch.

De Federal Reserve stopt per 1 december met het verkleinen van zijn balans, wat inzicht geeft in de dynamiek van quantitative easing. De groei van de Fed-balans is tussen 2008 en 2022 enorm geweest, met recente krimp als gevolg van tightening. Ondertussen wordt de aflossing van hypotheken ingezet om staatsobligaties te kopen. Er wordt ook gedebatteerd over liquiditeitsproblemen versus schuldengroei, en internationale reacties op het Fed-beleid, waaronder zorgen uit het VK.

Drie economen onderzoeken de grenzen van staatsschuld en de rol van 'financiële repressie'. Edin Mujagić legt uit waarom de Amerikaanse staatsschuld beter houdbaar is dan de Europese, met name door factoren zoals innovatie en economische groei. De invloed van beleidsonzekerheid op de schuldgrens wordt ook besproken, evenals de verborgen pensioenverplichtingen van Duitsland. Edin benadrukt het belang van het vergelijken van rentes met inflatie en concludeert dat de Verenigde Staten beter voorbereid zijn op toekomstige uitdagingen.

De kennis over staatsschulden is zorgelijk beperkt, zo blijkt uit een internationaal onderzoek. Veel mensen, zoals in Frankrijk en Japan, onderschatten hun eigen schuldenniveau. Dit gebrek aan inzicht leidt tot wantrouwen bij bezuinigingsvoorstellen. Zonder publieke kennis is het moeilijk om effectieve beleidsmaatregelen te nemen. De oplossing ligt in financiële educatie en groei. Voorbeelden zoals de Zweedse spaarmaatregelen tonen aan hoe eenvoudiger producten investeringen kunnen bevorderen.

Peter Wellink valt in de val van VNO-NCW-baas Ingrid Thijssen, zegt Arnoud Boot. Wellink, aangesteld om het Draghi-rapport te vertalen, publiceert voortijdig zijn bevindingen, wat vragen oproept over zijn onafhankelijkheid. Boot waarschuwt voor het risico van eenzijdige beleidsreacties en de verleiding van politici om snel met substantiële subsidies te komen. Ze benadrukken het belang van een zorgvuldig rapport en juiste prikkels, in plaats van zomaar geld te geven, om echte economische vooruitgang te waarborgen.