De Nieuwe Wereld

Jelle van Baardewijk in gesprek met filosoof Ad Verbrugge over de  coronapandemie en de vraag naar het goede leven. "We moeten naar een  breder, zinvoller verhaal."  In zijn werk is Verbrugge al jaren bezig met het thema van de techniek.  “Op het moment dat we dat gebruiken doet dat iets met de manier waarop  we ons tot elkaar verhouden. Techniek is niet alleen maar een middel,  maar creëert een eigen ruimte.” Een term die Verbrugge in dat verband  hanteert is ‘ontlijving’: de mens wordt door de digitalisering steeds  meer uit de fysieke wereld, de lijfwereld, getrokken. “Dat doet wat met  de manier waarop we denken, leven en ervaren.” De schermwereld levert  vrijheid en veel mogelijkheden op, maar we kunnen er ook in verstrikt  raken. “Denk maar eens aan een avondje surfen op het internet.”

Ad Verbrugge in gesprek met oud politica, voormalig staatssecretaris,  minister en eurocommissaris Neelie Kroes over de coronacrisis en de  huidige politieke en economische ontwikkelingen. “We moeten Europees  denken en handelen.”  Op welke manier kijkt Kroes, met haar ervaring zowel in Den Haag als in  Brussel, naar de huidige politieke en maatschappelijke situatie? “Wat  bij mij de laatste maanden bovenkomt [..] Er is regelgeving nodig om  iets in goede banen te laten ontwikkelen.” Dat klinkt wat vreemd uit de  mond van een liberaal. Maar “als je niet helder bent in je regelgeving  en als je niet controleert dan is de neiging groot om er  gebruik/misbruik van te maken. Daar ben ik de afgelopen maanden meer van  overtuigd geraakt.”

Ad Verbrugge in gesprek met macro-econoom Kees de Kort over de enorme  impact van de coronacrisis op de economie. “Het kapitalisme is  gecorrumpeerd”  We stevenen in de maanden maart, april en mei waarschijnlijk af op 12%  economische krimp. De Kort heeft zoiets nog nooit eerder meegemaakt. “Ik  ben wel wat gewend, maar dit overtreft de aller, alle stoutste  verwachtingen”. Ondernemers en mensen uit het mkb spreken nog steeds  nauwelijks mee over de gevolgen van de huidige maatregelen. Daar windt  De Kort zich over op.

Paul van Liempt in gesprek met sociaal geograaf en onderzoeker Maurice  de Hond over zijn plan van aanpak voor de coronacrisis. “Ons beleid is  gebaseerd op mantra’s die niet meer gelden”  Maurice de Hond doet al sinds de uitbraak geografisch en statistisch  onderzoek naar de verspreiding van het coronavirus. Zijn belangrijkste  bevinding? Dit virus is vergelijkbaar met de gewone griep, met één  verschil: niemand is immuun voor corona, dus er zijn zeer goed patronen  te ontwaren. De Hond stelt dat hij daarom kan achterhalen hoe dit virus  zich verspreidt. “Waarom men zo weinig van het virus begrijpt, is omdat  men door de bril van het influenzavirus kijkt”.

Marlies Dekkers is gesprek met astroloog Karen Hamaker Zondag over de  huidige coronacrisis en de groeiende populariteit van astrologie. “We  staan nu met de rug tegen de muur”.  Astrologie is een symbolentaal die teruggaat op de Babyloniërs. Hamaker  Zondag legt uit dat binnen deze discipline bepaalde natuurverschijnselen  zoals de stand van de planeten verbonden worden aan gebeurtenissen op  aarde. Binnen iedere cultuur gebeurt dit op een eigen manier. Deze wijze  van denken is niet causaal, maar symbolisch. Hamaker Zondag vertelt dat  sinds de Verlichting deze symbolentaal op de achtergrond geraakt. Hoe  moeten we dit precies begrijpen? “Je denkt niet in oorzaak en gevolg,  maar in dat het ene het andere spiegelt.” Zo kan het karakter van iemand  in samenhang worden gelezen met andere verschijnselen en  gebeurtenissen. Dit is wat anders dan een letterlijke voorspelling:   “Een astroloog kan nooit zeggen: jij bent..”

Ad Verbrugge in gesprek met emeritus hoogleraar Publieke Opinie Henri  Beunders over het coronavirus en de rol van de media en zijn boek  'Optocht der tattoos'.  Beunders schetst dat de situatie omtrent het coronavirus laat zien dat  we nauwelijks doorhebben wat er in de wereld gebeurt. “We zagen de  beelden uit Wuhan, maar het drong niet tot ons door: goh, dat zou ook  wel eens hier kunnen gebeuren.” We zitten in een bubbel. “Dat zie je ook  bij de publieke opinie: de bewustwording voordat men beseft dat er iets  aan de hand is, is traag.” Met de coronacrisis, zo stelt hij, “zien we  hoe beperkt onze kosmopolitische inslag in deze geglobaliseerde wereld  eigenlijk is.”

Ad Verbrugge in gesprek met Hans Wilmink, oud ambtenaar en verbonden aan  stichting Beroepseer, over het boerenprotest, de coronacrisis en de rol  van de overheid. "Er is vaak een te enge opvatting over het publieke  belang."  Wat is rechtsstatelijkheid? Oud ambtenaar Hans Wilmink ziet het als het  accepteren en omgaan met verschillen in de samenleving. Hij  beargumenteert dat de taken van de overheid samengebracht kunnen worden  in de drie b's. Ten eerste het behartigen van het algemene of publieke  belang, ten tweede de bescherming van de burgers en de zwakkeren, en ten  derde het bestrijden van onrechtvaardige verschillen.

Pieter Cobelens, voormalig Directeur Militaire Inlichtingen en  Veiligheidsdienst, in gesprek met Paul van Liempt over hoe de  coronacrisis laat zien hoe argeloos de digitale veiligheid geregeld is  in Nederland. Wat is er nodig om dit recht te trekken?  Onze it-veiligheid is onvoldoende, zo stelt Cobelens. En dat heeft ook  te maken met de gewone internetverbindingen in onze huizen: “de  achilleshiel van it-veligheid ligt thuis, met name waar men gebruikt  maakt van wifi.” Volgens Cobelens moet daar echt iets aan gebeuren. “De  digitale koude oorlog is al lang aan de gang.”

Marlies Dekkers in gesprek met hoogleraar em. experimentele immunologie  Pierre Capel over relatie tussen onze emoties en onze immuniteit. Wat  doet de paniek rondom corona met ons immuunsysteem? “Het belangrijkste  punt is dat we de angst bestrijden.”  Capel heeft veertig jaar ervaring in het onderzoek op het gebied van  immunologie. Recentelijk schreef hij het boek ‘Het emotionele DNA’. Hij  benadrukt in dit gesprek dat virussen in principe niets vreemds zijn:  “Het zijn de emailtjes, appjes en smsjes van de natuur. Het zijn kleine  deeltjes genetische informatie op RNA of DNA [...] en daarmee kunnen  genetische functies van het ene organisme naar het andere gaan”. Het kan  zichzelf niet vermenigvuldigen, en in die zin leeft het ook niet, maar  het vermenigvuldigt in de cel van een levend wezen.

Paul van Liempt in gesprek met econoom Edin Mujagic over het redden van  Italië in tijden van corona en de gevolgen van de steeds groter wordende  schuldenberg van de ECB. Gaan we hier later last van krijgen?