Bernard Hammelburg | BNR

Er is een nieuw steunpakket van de VS voor Oekraïne ter waarde van 325 miljoen dollar. Dit pakket zal vooral de munitietekorten van Oekraïne op moeten lossen. Naast dat er een tekort is aan munitie, lijken zowel de Russen als de Oekraïners problemen te hebben met het bemannen van hun posities. Het lenteoffensief waar al maanden over gesproken wordt laat dus voorlopig nog op zich wachten. Het is sowieso de vraag hoe dat offensief er precies uit gaat zien. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Parlementslid is zo ongeveer het enige vak waarvoor geen opleidingseisen bestaan. Middelbare school, hoger onderwijs, een beroep – er staat nergens dat zoiets wordt geëist. Evenmin als in een democratie eisen worden gesteld aan het opleidingsniveau van de kiezer. Wat niet wegneemt dat het stemgedrag samenhangt met opleiding. In Amerika noemen ze het de ‘diplomakloof.’ Hoogopgeleide kiezers zijn vaak Democraten, laagopgeleiden merendeels Republikeinen – hoe vooringenomen dat ook klinkt.  De puissant rijke krantenmagnaat William Randolph Hearst had zijn vermogen geërfd van zijn vader, George, een straatarme boer die midden 19de eeuw rijk werd tijdens de goud- en zilverkoorts. Zijn laatste levensjaren bracht George door als succesvol senator. Hij kon nauwelijks lezen en schrijven. Of je nog nooit een boek hebt gelezen, of wartaal uitslaat over de uil van Minerva – in een democratie mag het allemaal en maakt het dus niet uit.  Het kiesgedrag maakt des te meer uit. BBB scoorde, volgens Ipsos, bij de Provinciale Statenverkiezingen vooral goed onder ouderen en lager opgeleiden. Dat is een solide groep, die de vervreemding voelt van de gevestigde politieke orde. Niets nieuws, de met onbegrijpelijk jargon koketterende politici hebben, zoals de politicologen Ganzeboom en Arib elf jaar geleden al vaststelden, een ‘diplomademocratie’ gecreëerd. De kiezer snapt er geen bal van.  Voor Nederland, met zijn evenredige vertegenwoordiging, is dat een fascinerend fenomeen, dat zal leiden tot een populistischere coalitie. Maar in een districtenstelsel met twee partijen, zoals de VS, heeft het dramatische gevolgen. Kostwinners met een academische opleiding zagen hun vermogen sinds 1989 met 83 procent stijgen, niet-academici gingen er geen cent op vooruit. Vertaald naar de vijftig Amerikaanse staten en het gemiddelde opleidingsniveau, weten we nu al dat de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2024 in 42 staten vaststaat. Het gaat alleen maar om de staten Arizona, Georgia, Michigan, New Hampshire, North Carolina, Nevada, Pennsylvania en Wisconsin. In elk van die staten zijn er net wat meer ongeschoolden dan diplomahouders. Wie van een gokje houdt: zet die fles maar in op de Republikeinen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Russische President Poetin heeft het front bezocht. Het is alleen niet bekend waar en wanneer. De grootste sceptici zullen zich bovendien afvragen of het wel de echte Poetin was. Verder kwam de Washington Post vannacht met een verhaal dat Egypte bijna rakketten had geleverd aan Rusland. Amerika stak hier echter een stokje voor en sindsdien maakt Egypte munitie voor Oekraïne. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Taiwan is cruciaal voor de wereldhandel en in de chipsindustrie. Zeggen dat het land niet een Europees probleem is, is volgens VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans een strategische fout. De Franse president Emmanuel Macron zei dat wel deze week. Europa mag niet betrokken raken bij een conflict tussen China en de Verenigde Staten, en dus heeft Europa geen belang vaart te zetten achter de kwestie Taiwan, zei hij. Met die uitspraak oogstte Macron nogal wat kritiek. Te gast is Ruben Brekelmans, buitenlandwoordvoerder van de VVD in de Tweede Kamer. Luister ook | Rusland en Amerika praten over Oekraïne, Europa betaaltEen nieuw Frans-Nederlands hoofdstuk  Emmanuel Macron werd in Nederland warm onthaald bij het eerste staatsbezoek in 23 jaar. Het volkslied op de Dam, en een Frans-Nederlands diner in het Rijksmuseum. Staat die pracht en praal symbool voor een uitstekende Frans-Nederlandse relatie? Volgens BNR's Europa-correspondent Stefan de Vries wel. Lees ook | Nederland en Frankrijk hebben elkaar gevonden De anti-Macron | Europa Update  Terwijl de échte Macron op bezoek is in China en Nederland, presenteert de Poolse premier Morawiecki zich als de anti-Macron. De Franse President, maar ook commissievoorzitter Von der Leyen en de Duitse minister van Buitenlandse Zaken. reizen af naar China, maar Morawiecki is drie dagen in Washington. De relaties tussen Polen en Amerika zijn zo slecht nog niet. Maar de betrekkingen tussen Polen en Brussel laten nog altijd te wensen over. Luister ook | #174 Donald T.Say it ain't so, Joe | Postma in Amerika  Atlanta is boos op president Joe Biden. Want Chicago mag de volgende Democratische Conventie organiseren. Biden lijkt zich te richten op het Midden-Westen, want die staten worden volgende verkiezingen weer heel belangrijk. En het onderzoek naar de rol van Trump op zes januari 2021 is breder dan gedacht.         See omnystudio.com/listener for privacy information.

De strijd rond Bachmoet is nog steeds bikkelhard. De Russen zeggen dat ze aan de winnende hand zijn. Maar Oekraïense troepen zijn nog steeds niet omsingeld en kunnen daarom standhouden. Door die slepende strijd is van de stad zelf niks meer over. Desondanks blijft Bachmoet van behoorlijk grote betekenis voor zowel Oekraïne als Rusland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Ierland wonen vijf miljoen Ieren. Bijna 34 miljoen Amerikanen noemen zichzelf trots ‘Iers.’ Inclusief Joe Biden. Deze week komt hij een verkiezingsbelofte na: tijdens een bezoek aan Ierland gaat hij op bedevaart naar Ballina  Ballina is het plaatsje waar zijn betovergrootvader vandaan kwam. Eén betovergrootvader, dus – voldoende om te zeggen ‘I’m Irish.’ De meeste Ierse Amerikanen hebben niet meer dan dat – een druppeltje Iers bloed. Of helemaal niets. Er zijn zwarte Amerikanen die zich Iers noemen omdat ze Murphy, O’Sullivan of O’Connor heten. Dat zijn dan nazaten van slaven, die vaak de naam van hun eigenaar kregen.  Het Ierse gevoel leeft enorm onder Amerikanen. Een kroeg is alleen een echte kroeg als er ‘Irish pub’ op de gevel staat. Tijdens de Noord-Ierse ‘Troubles’ zamelden politieagenten in Boston, veelal van Ierse afkomst, illegaal geld in voor de IRA. Op St. Patrick’s Day, een nationale feestdag, kleurt in Chicago de rivier groen en komt er in de Irish pubs groen bier uit de tap.  Er zit in de Ierlandmythe wat vreemds. Al bijna een eeuw is het land strikt neutraal, bleef buiten de Tweede Wereldoorlog en de NAVO. Die neutraliteit gaf nog heel wat hoofdpijn toen het land lid wilde worden van de Europese Unie. Kortom: Joe Biden kan nog zo lyrisch doen over dat druppeltje Iers bloed, je kunt het land van zijn betovergrootvader moeilijk een vastberaden westerse bondgenoot noemen. Biden is niet de eerste president die zich voorstaat op zijn Ierse wortels. Richard Nixon, Bill Clinton en Bush Sr en Jr wisten zeker dat ze Iers bloed hadden, Ronald Reagans overgrootvader kwam er vandaan. En natuurlijk John Kennedy. Die noemde het ‘niet zijn geboorteland, maar wel het land waarvoor hij de grootste vriendschap voelde.’  Je voelt hem aankomen, en jawel, hoor, ook Barak Obama is Iers. Je zou het op het eerste gezicht niet zeggen, maar hij had, via zijn moeders kant, een neef in de achtste graad in Moneygall, een Iers dorpje van honderd inwoners. Hij ging er, met Michaelle, kijken, en natuurlijk stond op de souvenirs O’Bama, met een apostrof.  Je zou bijna denken dat die 34 miljoen zichzelf Iers noemende Amerikanen de grootste etnische groep zijn in Amerika. Maar dat zijn de 50 miljoen Duitse Amerikanen. Voor de duidelijkheid: die kwamen met de immigratiegolven in de 17de, 18de en 19de eeuw, dus ver voor de twee wereldoorlogen. Met namen zoals Trump.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen week lekte een tal van geheime documenten van het Pentagon. De papieren bevatten onder andere gevoelige informatie over de oorlog in Oekraïne. Volgens het onderzoekscollectief Bellingcat is dit nog maar het topje van de ijsberg en kunnen we nog veel meer documenten verwachten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na meer dan 400 dagen oorlog in Oekraïne blijft de situatie aan het front zoals hij is. Is de quo een voordeel voor Rusland of juist voor Oekraïne? Bernard Hammelburg neemt de stand van zaken door met Uri Rosenthal, oud-minister van Buitenlandse Zaken, vanaf het evenement Trends in Export in Rotterdam.  Luister ook | De balanceeract van Victor Orban We kunnen niet met en niet zonder China  Europa wil minder afhankelijk worden van China, mede onder druk van Amerika. Maar ontkoppeling kan óók weer niet, zegt ook commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Economisch zijn we namelijk veel te afhankelijk van elkaar. Te gast is Valérie Hoeks, sinoloog en ondernemer bij China Inroads. Trump de verlosser? | Postma in Amerika  De rook is weer een beetje neergedaald na de voorgeleiding van Trump. Er is steeds meer kritiek op de zaak tegen de oud-president. En ondertussen wordt Trump door Marjorie Taylor Green omschreven als een heuse martelaar.  Luister ook |  #173 Amerika's troetelwapenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne wil mogelijk met Rusland onderhandelen over de status van de Krim. Dat zegt een adviseur van de Oekraïense president Zelenski tegen de New York Times. Tot nu toe zei Zelenski altijd dat hij niet wil onderhandelen totdat al het bezette gebied weer in Oekraïense handen is. Wordt hier nu toch de deur op een kier gezet voor vredesonderhandelingen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donald Trump maakt er weer een mooie show van, en zijn fans smullen van het spektakel. Vreemdgaan, zwijggeld, de vanzelfsprekende veronderstelling van een sinister, links complot, zijn fiere intocht, als de Joker in Batmans Gotham. En de onterechte veronderstelling dat dit hem electorale schade kan opleveren.  Trumps tegenstanders hameren op het feit dat geen enkele oud-president ooit formeel in staat van beschuldiging is gesteld wegens een misdrijf. Dat is waar, maar bij een zittende president is het wel gebeurd. Ulysses Grant werd in 1872 gearresteerd wegens te hard rijden. Met zijn paard en wagen, om precies te zijn, in het centrum van Washington. Hij moest als arrestant mee naar het bureau en werd daarna veroordeeld tot boete van 20 dollar, het equivalent van 700 dollar nu. En een strafblad.  Nu is er tegen Trump alleen nog maar een aanklacht, en dus is hij onschuldig totdat zijn schuld is bewezen, maar zijn tegenstanders verkneukelen zich al bij de gedachte dat een veroordeelde misdadiger geen kandidaat voor het presidentschap of president kan zijn. Dat is een misvatting. In de grondwet is er geen woord over te vinden. Sterker nog: Trump zou van achter de tralies campagne mogen voeren. En als hij wint mag hij ook vanuit de gevangenis regeren. Lastig, maar niet verboden.  De meeste landen gaan soepel om met misdrijven door politieke leiders. De Franse grondwet verbiedt het lidmaatschap van het parlement als er een strafblad is, maar voor de president geldt dat niet – die staat feitelijk boven de wet. In het nieuwe Israëlische kabinet namen twee bewindslieden plaats die in de gevangenis hebben gezeten. De Britten. hebben geen grondwet, maar wel regels en gewoontes. Een strafblad is geen beletsel, zolang de gevangenisstraf niet langer dan een jaar is geweest. De Nederlandse grondwet spreekt zich niet uit over gepleegde misdrijven, maar de rechter kan het passief kiesrecht ontnemen, hoewel die optie nooit wordt toegepast, en de Kieswet lijkt op de Britse: als de gevangenisstraf maar niet langer is geweest dan een jaar.  Democratieën maken zich over van alles druk: stikstof, immigratie, inflatie, werktijden, parkeerbeheer, corruptie, racisme, veiligheid, drugs, door rood rijden – maar niet over crimineel gedrag van hun leiders, en al zeker niet in Amerika. Als je naar Trumps plotseling omhoogvliegende populariteit kijkt, dan mag het geen verrassing zijn als later blijkt dat hij de aanklager persoonlijk heeft ingehuurd.  See omnystudio.com/listener for privacy information.