Bernard Hammelburg | BNR

Amerika komt met een nieuw steunpakket voor Oekraïne. Het gaat onder meer om munitie met verarmd uranium, antitankwapens en luchtafweer. "We blijven aan de kant van Oekraïne  staan", zei minister Blinken van Buitenlandse Zaken op een persconferentie in Kiev. Ook zijn vannacht weer de Donau-havens van Oekraïne aangevallen. Dit is de vierde keer in vijf dagen tijd. Dat is niet zonder risico, want na één van die nachtelijke bombardementen zijn er ook brokstukken in Roemenië gevonden. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds 2006 heeft de VN-Veiligheidsraad meer dan tien resoluties aangenomen die Noord-Korea verbieden kernwapens te produceren en wapens en ander militair materieel te exporteren. Die resoluties hadden de steun van Rusland en China. Resoluties zijn bindend voor alle 193 VN-lidstaten. Dat Kim Jong-un nu naar Rusland gaat om met Poetin een wapendeal te sluiten laat opnieuw zien dat de Veiligheidsraad een achterhaald instituut is. Want Poetin lapt die door zijn eigen land gesteunde resoluties aan zijn laars.  Inmiddels weten we dat Kim Jong-un de Noord-Koreaanse militaire ambities heel serieus neemt. Het arsenaal aan raketten is sterk verbeterd en gegroeid. Er zijn minstens vier ondergrondse proeven genomen met atoomwapens. Maar de technologie om kernwapens klein genoeg te maken om in de neus van een raket te monteren ontbreekt. De bouw van een eigen nucleaire onderzeeër wil ook niet goed lukken. Rusland kan dat allemaal wél, en dus komt Kim in de eerste plaats naar Rusland om zijn goede vriend Vladimir om hulp te vragen. Dus: geavanceerde nucleaire technologie. En behalve dat ook voedselhulp. In ruil daarvoor krijgt Poetin vrijwel ongelimiteerde hoeveelheden munitie, vooral voor artillerie. Noord-Korea produceert die niet alleen, maar de technologie dateert nog uit de Sovjettijd, dus de munitie past in het Russische arsenaal. Die enorme voorraad is het ironische gevolg van de Koreaanse wapenstilstand. Noord-Korea is sinds 1953 nooit betrokken geweest bij een oorlog.  Poetin slaat een goede slag. Een wapendeal met Kim geeft hem beschikking over onuitputtelijke hoeveelheden munitie, terwijl de levering van nucleaire kennis en onderzeeërs projecten zijn van zeer lange adem. Kim slaat een goede slag omdat hij uit zijn isolement treedt en, zichtbaar voor de hele wereld, als staatshoofd zal worden ontvangen en erkend – een rol waarnaar hij hunkert.  De Amerikanen, die het nieuws over het op handen zijnde bezoek het eerst oppikten, lieten opnieuw zien dat hun inlichtingendiensten bepaald niet van de straat zijn, maar ook dat ze zich zorgen maken. En terecht, want munitie is aan weerskanten van het Oekraïense front het meest gewilde artikel, en de Russen slaan een grote slag. Nu zou je kunnen zeggen dat Oekraïne het eveneens moet hebben van buitenlandse wapens en munitie. Op zichzelf is een verwijt aan Poetin dus een beetje hypocriet – behalve dan dat Poetin met zijn oorlog tegen Oekraïne niet alleen een lange neus trekt tegen het internationale recht, maar ook VN-resoluties negeert, waarvoor zijn land zelf heeft getekend.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een nieuwe graandeal zit er voorlopig niet in. Rusland doet pas weer mee, als de exportbeperkingen op Russische landbouwproducten worden opgeheven. Dat heeft Poetin gezegd na een ontmoeting met de Turkse president Erdogan. De Eurocommissaris van Landbouw is met compromisvoorstel gekomen om het Oekraïense graan te verdelen onder lidstaten. De EU wil het Oekraïense graan gaan afkopen met 'transportsubsidies' naar Rotterdam of Litouwen. Landbouwministers zullen deze week in Spanje dit voorstel beoordelen, waaronder Piet Adema. Ook gaat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-Un binnenkort naar Vladivostok om Poetin te ontmoeten. Het Witte Huis bevestigt dit na berichtgeving van The New York Times. Poetin in heeft antitankwapens en artilleriegranaten nodig van de Noord-Koreanen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ruim een jaar was de levering van F-16’s onbespreekbaar voor Joe Biden, nu zijn Oekraïense piloten aan het trainen. Hoe is het gesteld met het tempo van de steun voor Oekraïne? Te gast is Bart Groothuis, Europarlementariër namens de VVD in de Renew Europe fractie. Verder komt de kandidatuur van Wopke Hoekstra als Eurocommissaris aan bod, en schuift Europa-verslaggever Geert Jan Hahn aan bij het gesprek.  Luister ook | Wagner is zo goed als uitgespeeld  Vrede in Oekraïne is een illusie   Ooit zal de oorlog in Oekraïne eindigen, maar het is een illusie om te denken dat dat door vrede zal gebeuren. Dat denkt Robert Serry, voormalig ambassadeur in Oekraïne. Serry is net terug van een reis van twee maanden in Oekraïne, en nu te gast.   Luister ook | Minister van Defensie Kajsa Ollongren: 'De oorlog kan nog heel lang duren' Glazige blik in de Senaat | Postma in Amerika   De gezondheid van de Republikeinse senaatsleider Mitch McConnell staat ter discussie, want hij viel weer stil tijdens een persmoment. En waarom heeft een Republikeinse presidentskandidaat ruzie met een rapper? Correspondent Jan Postma vanuit Washington. Luister ook | #194 En ondertussen op het andere scherm...  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov praat vandaag en morgen in Moskou met zijn Turkse ambtgenoot om te kijken of er nog een graandeal kan komen. De geklapte graandeal met Oekraine ligt op tafel. En wat we nu horen is dat de deal er anders uit komt te zien: namelijk tussen Rusland en Turkije. Oekraine doet dus niet meer mee.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maandag gaan in Frankrijk de openbare scholen open, maar meisjes met een abaya, zo´n losjes zittende lange jurk waaronder islamitische vrouwen hun kleding verbergen, zijn niet meer welkom. Want, zegt minister van onderwijs Gabriel Attal, het dragen van religieuze attributen is in strijd met wat de Fransen ´laïcité´ noemen, hun strenge vorm van secularisme.  ´Laïcité´ is geen nieuw rechtsbeginsel, het dateert uit de tijd van de Verlichting, die zich vooral verzette tegen de dominantie van de Rooms-katholieke kerk. Maar wij associëren het begrip vooral met het verbod uit 2004, dat onder andere op openbare scholen, onder ambtenaren en ziekenhuispersoneel het dragen van religieuze kenmerken verbiedt. Geen keppeltje voor joodse mannen, geen hoofddoekje voor islamitische vrouwen, geen kruisje voor katholieken. Er was – en is nog steeds – veel over te doen, maar een grote meerderheid van de Fransen heeft een diepe afkeer van religieuze parafernalia.  Hoe zit het dan met de kerstboom? Dat kun je moeilijk een joods of islamitisch symbool noemen. Het woord zegt het al, in het Frans heet een kerstboom een ‘sapin de Noël.’ Maar dat mag dan weer wél op openbare scholen. In 2004, toen een schoolhoofd een boom had laten verwijderen, werd hij teruggefloten door de onderwijsraad, die stelde dat ‘het gebruik van een naaldboom als symbool van leven of wedergeboorte na de winterse zonnewende’ veel ouder is dan het christendom, en dus mag. Geen hoofddoek, wel een kerstboom.  In Amerika is de kerstboom ook onderwerp van discussie. In New York zie je op openbare scholen zelden een kerstboom, en als die er wel is, staat er altijd een achtarmige kandelaar naast, die onderdeel is van het joodse chanoekafeest. De moslims vallen buiten de boot, hoewel ook zij midwinterfeesten kennen. De kerstboom mág trouwens wel. In 1989 vonniste het Amerikaanse Hooggerechtshof, net als de Franse overheid, dat de kerstboom een heidens symbool is, hoewel ook daar een boom een ‘Christmas tree’ heet. Er klopt dus geen kerstbal van.  De Sovjetunie, die het ‘staatsatheïsme’ had ingevoerd, ontmoedigde elke vorm van godsdienst, hoewel er geen formeel verbod bestond. De burgers vonden er iets op. Onder de tsaren hadden ze een kerstboom, maar in de Sovjettijd verdween kerst vrijwel geheel uit het openbare leven, en noemden ze de kerstboom een ‘Nieuwjaarsboom.’ En zo heet hij voor velen nog steeds.  Over de abaya van de Franse meisjes is het laatste woord nog niet gezegd. De imams zeggen dat de kuisheidsregels zich er helemaal niet over uitspreken. Het is een vrijwillig attribuut. Maar reken maar dat de protesten maandag losbarsten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Poetin krijgt in het Russische Sochi bezoek van Erdogan. De vraag is of de onderhandelingen over de graandeal daarmee definitief heropend zijn. Onze Europaverslaggever Geert Jan Hahn is vandaag in Polen. Daar is de impact van de oorlog dagelijks voelbaar. Er wordt er druk onderhandelt in Polen door de Oekraïense buitenlandminister Koeleba over de doorvoer van graan. Dat wil Polen mogelijk blokkeren. Ook dreigen Polen ende Baltische Staten de grenzen met Belarus te sluiten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat betekent de dood van Wagner-chef Jevgeni Prigozjin, die omkwam tijdens de crash van een privéjet? En: Oekraïne krijgt pas eind volgend jaar Nederlandse F-16’s. Is dat niet veel te laat? Daarover Han ten Broeke van het Den Haag Centrum voor strategische studies, en Europaverslaggever Geert Jan Hahn.    Lees ook | Dood Prigozjin waarschijnlijk wraakactie Poetin  Gevecht om de tweede plek   De Republikeinse presidentskandidaten vochten in hun eerste debat om de tweede plaats, die na Trump. Hebben ze zichzelf een beetje kunnen profileren? Of ging het alleen maar over The Donald? Te gast zijn Koen Petersen, VVD-senator, Amerika-deskundige en schrijver van onder andere het boek Einddoel Witte Huis.  En: Jan Postma, onze eigen correspondent in Washington  Luister ook | #193 The Trumpfather   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jevgeni Prigozjin, de leider van het Wagnergroep, is naar alle waarschijnlijkheid omgekomen. Zijn naam stond op de passagierslijst van een zakenvliegtuig dat gisteravond is neergestort. Dat bevestigd de Russische luchtvaartautoriteit. Het wordt ook bevestigd door een aan Wagner gelinkte Telegram-groep. Naast Prigozjin zou ook medeoprichter van de groep, Dmitri Oetkin zijn omgekomen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is de NAVO zonder Amerika sterk genoeg om een Russische aanval te weerstaan? Na de inval in Oekraïne verdween die vraag naar de achtergrond, omdat Amerika zijn rol als leider van het vrije westen zonder aarzeling opnam. Of beter gezegd: terugnam. Want tijdens Trump was de eenheid onder de bondgenoten stevig afgebrokkeld. Nu wordt de vraag opnieuw actueel: wat doen we als de Russische dreiging aanhoudt en het Amerika van Trump-II zich van ons distantieert?  Westerse regeringen proberen bij die vraag zoveel mogelijk weg te duiken. Formeel hebben wij ons niet te bemoeien met de interne aangelegenheden van een soeverein land, dus ook niet met de Amerikaanse verkiezingen. Maar informeel houdt iedereen zijn hart vast, vooral in West-Europa. Trumps populariteit groeit recht evenredig met het aantal tegen hem aangespannen rechtszaken. De voorsprong op zijn rivalen ligt rond de veertig procent. Zijn volgelingen zijn ervan overtuigd dat hij het slachtoffer is van een heksenjacht onder supervisie van Joe Biden, die bij gebrek aan politiek gewicht zijn tegenstander probeert via een corrupt rechtssysteem het zwijgen op te leggen.  Op het totale electoraat is de aanhang van Trump een minderheid, en de Democraten gokken erop dat Joe Biden hem opnieuw kan verslaan. Maar de positie van Biden is, onder zijn eigen achterban, verontrustend zwak, en dus is de kans op een overwinning van Trump aanzienlijk. En Trump ziet niets in de tientallen miljarden kostende hulp aan Oekraïne, net als zijn belangrijkste rivaal, Ron DeSantis. Sterker nog: ze hebben geen belangstelling voor Europa.  In Europese hoofdsteden worden sommetjes gemaakt over de NAVO zonder de VS. In totale hoeveelheden wapens valt dat best mee, en Europa is zeker geen tandeloze tijger. Bovendien is er de steun van Canada, en van niet-NAVO-leden zoals Australië en Nieuw-Zeeland. Maar dan moeten de neuzen wel allemaal dezelfde kant op staan, en dat is niet het geval. Het is niet voor niets dat de NAVO Oekraïne niet als blok steunt, maar levering van geld en wapens overlaat aan de individuele lidstaten. De Centraal-Europese landen hebben veel minder moeite met Trump dan het Westen.  En daar zit het grootste probleem. Europa is simpelweg geen blok. Zoals Andreas Kluth van Bloomberg het formuleert: de EU blijft een confederatie die de schijn ophoudt een federatie te zijn. Dat geldt voor de NAVO evenzeer. Dat is een oppermachtig blok zolang de Amerikaanse president aan de knoppen zit. Als die niet aan de knoppen wenst te zitten, zijn we griezelig kwetsbaar. Dat gevaar wijkt niet door erover te zwijgen.See omnystudio.com/listener for privacy information.