Bernard Hammelburg | BNR

Donald Trump is precies één jaar terug in het Witte Huis. En in die twaalf maanden tijd kwam hij op ramkoers te liggen met bondgenoten, instituties en regels die decennialang vanzelfsprekend leken. Denk daarbij aan de wereldwijde handelsoorlog, militair ingrijpen in Venezuela, een breuk met Europa en het maximaal oprekken van zijn presidentiële macht. We kijken terug op het afgelopen jaar, en kijken wat dit voor ons betekent. Amerika staat niet langer aan onze kant, dat is nog eens glashelder geworden nu Trump opnieuw met importheffingen is gekomen. Deze keer vanwege de kwestie-Groenland. Voor BNR de gelegenheid om enkele van onze geopolitieke kopstukken bij elkaar te roepen in een Alliantie. De geopolitieke kopstukken van BNR: - Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg, van BNR De Wereld en de Amerika Podcast. - Europa-correspondent Stefan de Vries, van de podcast Make Europe Great Again. - Hoogleraar internationale betrekkingen Rob de Wijk, van Boekestijn & De Wijk. - En in Washington, Amerika-correspondent Jan Postma van de Amerika Podcast Presentatie: Liesbeth Staats  Redactie: Luc de Klerk & Michaël Roele Montage: Jeanne Heeremans See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is een extra aflevering van de BNR-podcast Make Europe Great Again, over de importheffingen van Trump voor Europese landen, naar aanleiding van de spanningen rond Groenland. Stefan de Vries, Geert Jan Hahn, Michal van der Toorn en Luc de Klerk praten je bij. Luister ook | Make Europe Great Again Donald Trump gooit opnieuw een geopolitieke handgranaat: Importheffingen voor Europese landen die militairen naar Groenland sturen. Tien procent nu, 25 procent dreigt later. Wat is hier precies gebeurd, en waarom nu? In deze extra MEGA-aflevering nemen we je in mee langs de Europese reacties 🇪🇺van Ursula von der Leyen en António Costa tot nationale leiders. Hoe serieus is de dreiging van een handelsoorlog? En welke opties liggen nu op tafel, van diplomatie tot de Europese 'bazooka'? 💥 🎙️Make Europe Great Again! is een podcast van BNR, waarin we dagelijks inzoomen op de worstelingen van Europa. Onze Europakenners geven jou elke maandag tot en met donderdag een update in ongeveer 10 minuten, over hoe Europa zich handhaaft in de tijd van Donald Trump, Vladimir Poetin, Ursula von der Leyen en Xi Jinping. Vind je ons leuk? Geef ons dan een kleine recensie of een paar sterren in je favoriete podcast-app. 📱Volg en abonneer je, zodat je geen aflevering mist! Vandaag krijg je het Europese nieuws van Stefan de Vries, Europaverslaggever bij BNR. 📻 Wil je nog meer horen over Europa? Luister dan elke werkdag om 16.15 uur en 18.15 uur naar de Avondspits. Van Breda tot Bratislava: Make Europe Great Again! See omnystudio.com/listener for privacy information.

Of Amerika Groenland daadwerkelijk in gaat lijven is nog de vraag, maar moeilijk is dat niet. Dat zegt Pieter Feith, voormalig topdiplomaat bij de NAVO en de Europese Unie, in BNR De Wereld. 'Je stuurt wat mariniers naar Groenland, wat douaneambtenaren, je hijst de vlag en je bent al een heel eind’. Luister ook | 'Annexatie Groenland kan doodsteek voor de NAVO zijn’ Volgens Feith wil Trump Groenland vooral inlijven om aan zijn 'legacy' te werken, ondanks dat dat helemaal niet hoeft. Volgens een verdrag uit 1951 kan Amerika militair al doen wat het wil op Groenland. Wel is het zo dat wij in Europa het strategisch belang van Groenland hebben onderschat. Feith verwijst daarbij onder meer naar de vele mineralen. Dat het conflict nu zo hoog oploopt is een slechte zaak denkt Feith. 'De voortekenen voor de NAVO zijn heel slecht.' Lees ook | Trump wil Iran wel aanvallen, maar kan dat eigenlijk niet, ‘zouden in lastige situatie komen’ 'Iran heeft nog nooit zo zwak gestaan, maar we mogen het niet onderschatten' De protesten in Iran houden aan en het dodental loopt op naar vele duizenden. Of de huidige Islamitische Republiek gaat vallen is onzeker. Wel heeft Iran nog nooit zo zwak gestaan als nu, denkt Derk Boswijk, buitenlandwoordvoerder voor het CDA in de Tweede Kamer. De kanttekening die we daarbij moeten plaatsen is wel dat Iran militair niet te onderschatten is. '‘Het is naïef om te denken dat je het Iraanse regime weg krijgt met een aanval’, daarom snapt Boswijk ook dat Amerika voor nu af heeft gezien van een ingreep zoals in Venezuela bijvoorbeeld. Lees ook | Zelensky roept noodtoestand uit, Rusland bereidt nieuwe bombardementen voor Niet Poetin maar Zelensky houdt de boel op volgens Trump Terwijl de wereld met zorg kijkt naar de gebeurtenissen in Iran, Venezuela en Groenland, voert Rusland nog steeds oorlog met en in Oekraïne. Toch is volgens Trump niet Poetin maar Zelensky het grote obstakel. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn legt uit waarom, en kijkt naar de diplomatieke mogelijkheden die Europa en Zelensky nog hebben. Luister ook | Amerika Podcast 'It's the economy stupid' op z'n Trumps | Postma in Amerika Donald Trump wilde het deze week eens niet over de oorlogen hebben die hij al zou hebben beëindigd, nee de economie was nu aan de beurt. Al kregen ook daar de Democraten er weer flink van langs, zag Amerika-correspondent Jan Postma.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de journalistiek bestaat een gouden regel: als er extreem weer is, is dat altijd het grootste nieuws. Grote hitte, bittere kou, extreme regen, zware storm – het wordt gegarandeerd de opening van het nieuws. Eerst het weer, dan pas de kabinetsformatie, Oekraïne, Gaza of Groenland. We hebben het de afgelopen weken meegemaakt, maar in het buitenland keken ze er met verbazing en enig leedvermaak naar. Kom op, zeg, zijn die stoere Hollanders, met hun enorme schaatsprestaties, vergeten wat een pak sneeuw of een bevroren trottoir betekent? Beelden van uitglijdende mensen op de Amsterdamse Prinsengracht, die er niet in slaagden een bevroren brug op te komen, werden wereldwijd door miljoenen kijkers gezien. De Finse Helsinki Times  was verbaasd. De Britse krant The Guardian vroeg zich af waarom Nederland, in tegenstelling tot andere landen, niet meer voorbereid is op ijskou en sneeuw. Waarom had Schiphol onvoldoende capaciteit om vertrekkende vliegtuigen ijsvrij te maken, en moest de KLM halsoverkop een tankauto naar Duitsland sturen om 100.000 liter antivries te halen? Gestrande passagiers, niet rijdende bussen, bevroren wissels op het spoor, en vooral al die stuntelende burgers op bevroren straten – waren we wel in Nederland?  In 1961, schrijft The Guardian, lag er 23 dagen sneeuw, tegenwoordig gemiddeld hooguit drie dagen. De krant heeft een punt. In 1963 stonden op het bevroren IJsselmeer verkeersagenten en kon je met de auto naar Marken of Stavoren. Er werd zelfs een autorally georganiseerd. Hendrik Avecamp schilderde, net als andere Hollandse meesters, in de 16e eeuw talrijke vrolijke taferelen op het ijs en in de sneeuw. Dat was een periode met jarenlang zeer koude winters, die tot midden 19de eeuw zou duren en de Kleine IJstijd  wordt genoemd. Die volgde trouwens op een periode die zo warm was dat er in Nederland duiven werden geteeld. Klimaatverandering was er toen ook. Nog niet zo lang geleden vroren de Amsterdamse grachten zeer regelmatig dicht.  Verantwoordelijke ambtenaren en bedrijfsdirecties zien het gestuntel hopelijk als een wijze les. Wegen en fietspaden strooien voordat de bui komt, startbanen ijsvrij houden, koffie en broodjes verzorgen voor gestrande passagiers, verwarmingen op wissels. Als de klimaatactivisten hun zin krijgen en we remmen de opwarming van de aarde, komen er misschien wel weer vaker winterstormen. Maar wat er ook gebeurt, in de politiek, in Oekraïne, Gaza of Groenland, extreem weer blijft altijd de opening van het nieuws.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse uitlatingen over Groenland zijn zeer zorgwekkend, zegt oud-NAVO-baas Jaap de Hoop Scheffer in BNR De Wereld. 'Als je het diplomatiek bekijkt kan een eventueel militair ingrijpen de grootste crisis binnen de NAVO worden. Als je het ondiplomatiek bekijkt kan het een redelijke doodsteek zijn.' Wat De Hoop Scheffer betreft is Europa te voorzichtig richting Amerika. Luister ook | 'Rusland is doodsbang voor het twintigpuntenplan' 'Ik zou mij kunnen voorstellen dat wij binnen NAVO/Europese Unie een strategie ontwerpen voor het hoge noorden, het Arctische gebied', zegt De Hoop Scheffer na een vraag van Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Hij vervolgt: 'Ook moet Mark Rutte als secretaris-generaal achter de schermen de Amerikaanse president bij de les houden, al denk ik dat hij dat wel doet. En Europese leden en NAVO-leden zouden allemaal de Amerikaanse ambassadeurs moeten ontbieden', betoogt De Hoop Scheffer. Ook wijst hij erop dat er binnen het Amerikaanse Congres een groot draagvlak is voor de NAVO. Hier moeten Europese politici wat hem betreft op inzetten. De aanval op Venezuela van de VS kwam voor De Hoop Scheffer toch als een verrassing. 'Er gaat dan toch een enorme schokgolf door je hoofd. En mijn tweede gedachte was dat ik mij afvroeg hoor hier in Peking en Moskou naar worden gekeken.' Luister ook | Trump voert druk op Venezolaanse vicepresident Delcy Rodriguez op Amerikaanse strategie met Venezuela 'weinig hoopgevend' Veel Venezolanen zijn blij dat Nicolas Maduro weg is, maar sprake van optimisme is er niet. Zeker niet nu Maduro – al dan niet tijdelijk – wordt opgevolgd door zijn vicepresident. Amerika is ondertussen met een driestappenplan gekomen voor de toekomst van Venezuela. En Amerika neemt de controle over de olie-export over. Volgens president Trump kan de Amerikaanse aanwezigheid in Venezuela nog jaren duren. 'Het is allemaal niet hoopgevend', zegt Barbara Hogenboom, hoogleraar Latijns-Amerikastudies en directeur van het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns-Amerika aan de Universiteit van Amsterdam. Luister ook | Amerika Podcast Zelfs Trump schrikt wel eens van hardliner Stephen Miller | Postma in Amerika Met de Amerikaanse aanval op Venezuela, en de dreiging van een aanval op Groenland, popt één naam vaker op: Stephen Miller. Deze adviseur van Trump is heel erg belangrijk op het gebied van Trumps buitenlandbeleid, ziet Amerika-correspondent Jan Postma.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Diplomaten bij de Verenigde Naties worden er kennelijk op getraind hun gevoel voor humor te onderdrukken. Zo kon er tijdens de zitting van de Veiligheidsraad over Venezuela geen lachje af toen Vasily Nebensya, de Russische ambassadeur en een ras-acteur, een vlammend betoog hield over het schaamteloze Amerika dat een soevereine staat was binnengevallen. Een flagrante schending van de internationale normen, vond hij. Het kan niet anders dan dat zijn collega’s het liefst in schaterlachen waren uitgebarsten: hee, Vasily, is Oekraïne dan géén soevereine staat?  Vasily’s hoogste baas, Poetin, moet zwaar de pest in  hebben. De stunt die Trump uithaalde in Venezuela was zo ongeveer wat hij zelf op 24 februari 2022 van plan was, toen zijn leger Oekraïne binnenviel. Snel doorrukken naar Kiev, Zelensky in de boeien slaan en afvoeren en de hegemonie over het land in handen nemen. In plaats daarvan begon een bloedige oorlog, die nu al bijna vier jaar duurt. Een grote tragedie, en een spectaculaire afgang voor het blunderende moederland.  Poetin noemt Venezuela een bondgenoot, en heeft, samen met China, jaren kunnen profiteren van de olie, die nu weer goeddeels naar Amerika zal gaan. Maar ook van het strategische voordeel van de relatie met een land dat dicht bij aartsrivaal Amerika ligt. Net als toen Amerika het nucleaire programma van Iran in puin schoot, en toen het Syrische regime ineenstortte, verloor Poetin opnieuw een bondgenoot. Hij is ook een realist, die de storm in alle drie de gevallen zag aankomen. En die uiteindelijk geen poot voor zijn bondgenoten uitstak. En vermoedelijk ook de militaire middelen mist om echt iets te kunnen betekenen.  Maduro maakte dezelfde misrekening die Khamenei in Iran en Assad in Syrië maakten: rekenen op Russische steun. In oktober vroeg hij, volgens de Washington Post, Poetin om drones, raketten en radars. Het verzoek werd genegeerd. In eigen land wordt Poetins frame  steeds meer dat de periferie van Maduro zelf van hem af wilde, en dat het bondgenootschap met Venezuela feitelijk al niets meer voorstelde. In het geopolitieke spel is Poetin opnieuw de verliezer. Al helpt die vaststelling de Oekraïners niet. Integendeel, Poetin zal de strijd opvoeren, in de hoop dat hij de oorlog alsnog kan winnen, en de illusie dat hij ooit nog de positie van wereldleider kan terugwinnen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft de aanval geopend op de Venezolaanse vicepresident Delcy Rodríguez. In een interview dit weekend met The Atlantic zei Trump al dat mevrouw Rodríguez 'een nog hogere prijs zal betalen dan de afgezette president Maduro als zij niet doet wat juist is'. Toch ziet buitenlandcommentator Bernard Hammelburg ook dat een interim-periode van Rodriguez voor Trump best acceptabel kan zijn. In Europa blijven de reacties ondertussen voorzichtig. De actie van Trump wordt niet veroordeeld door Europese leiders, zo ziet Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | Extra: Amerika valt Venezuela aan, Maduro opgepaktSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerika heeft een aanval uitgevoerd op Venezuela. Daarbij is de Venezolaanse president Nicolas Maduro opgepakt, samen met zijn vrouw. Dat heeft president Trump bekendgemaakt. In deze extra nieuwsuitzending praat Mark Beekhuis met buitenlandcommentator Bernard Hammelburg en andere gasten. Lees ook | Liveblog Venezuela Amerika-correspondent Jan Postma volgt met ons de speech die Trump geeft en legt uit hoe er in Amerika op deze actie gereageerd wordt. In Venezuela zelf zijn de mensen blij, maar ook bezorgd over wat er nu komen gaat, legt de Nederlands-Venezolaanse Hilde van de Wel-Gonzalez uit. En hoogleraar oorlogsstudies Frans Osinga beschrijft hoe Amerika deze actie heeft opgezet. Duidelijk is ook dat deze actie volgens het internationaal recht niet kan, ziet universitair hoofddocent Marieke de Hoon van de Universiteit van Amsterdam. In de regio zelf is het nog opvallend rustig ziet Curaçao-correspondent Oscar van Dam. Vandaag begint daar gewoon het carnaval-seizoen. Toch leggen Van Dam en VVD-buitenlandwoordvoerder Eric van der Burg uit wat Nederland nu moet doen om Aruba, Curaçao en Bonaire te beschermen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland is woest op Oekraïne omdat het een datsja van Poetin in de provincie Novgorod zou hebben aangevallen. Volgens Rusland-expert Hubert Smeets, van Raam op Rusland en columnist bij NRC, klopt hier niets van en gaat er iets anders achter schuil. 'Rusland is eigenlijk doodsbang voor dat twintigpuntenplan waar Zelensky met Trump over heeft gesproken.' Bernard Hammelburg gaat met Smeets in gesprek. Luister ook | 'Europa praat te weinig met Trump' Dat de aanval op de datsja een verzinsel is leidt Smeets af aan het feit dat het Russische ministerie van Defensie en de inlichtingendiensten hier niets van wisten. Het was juist Sergej Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, die het nieuws naar buiten bracht. Verder leveren de Russen geen bewijs. Ook buurtbewoners zeggen niets van een aanval te hebben gemerkt. Volgens Smeets zag Rusland dat Trump en Zelensky, voor Rusland dan, te veel consensus met elkaar hadden bereikt. Maar het Kremlin heeft helemaal geen oren naar dit plan. Lees ook | Poetins buren: niets gemerkt van massale droneaanval op woning 'Uitgesloten dat Rusland zal instemmen met een Europese stabilisatiemacht' Nog niet alles van het plan is bekend, maar wel is duidelijk dat er een stabilisatiemacht moet komen om een eventueel bestand te handhaven. Het ligt in de lijn der verwachting dat dit door Europese militairen gedaan moet gaan worden. Volgens Smeets is dit onacceptabel voor Rusland. 'Uitgesloten dat Rusland zal instemmen met een Europese stabilisatiemacht’. Eerder zei Lavrov al dat Europese militairen in Oekraïne een legitiem doelwit voor Rusland kunnen zijn. Opvallend is wel dat Trump Poetin lijkt te geloven over die aanval. Volgens Trump hoorde erover van van Poetin zelf. Trump noemt het niet het juiste moment voor zo'n actie, nu de gesprekken over een bestand zich in zo'n kritieke fase bevinden. Dat zijn ook de geluiden uit het Kremlin.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat past ons journalisten op deze laatste dag van het jaar nou beter dan een diepe buiging voor Donald Trump en onze grote erkentelijkheid voor de ontelbare verhalen waarmee hij ons heeft overspoeld.  En gelukkig is het einde nog niet in zicht. Wees niet verbaasd als hij al in september begint met een campagne waarin hij de uitkomst van de Congresverkiezingen in november vervalst en gestolen gaat noemen. Want er is een kans dat zijn Republikeinse partij zetels verliest. ‘Stop the steal’ is een strijdkreet die nog wel een seizoen meekan.  Aparte man, deze kampioen-nieuwsmaker. Je moet goed zoeken om een staatshoofd te vinden dat in zijn kerstboodschap de volgende zin gebruikte: ‘Gelukkig kerst voor iedereen, inclusief het tuig van Radicaallinks dat alles in het werk stelt om ons Land te vernietigen en daarin ernstig faalt’.  De man die zegt 8 oorlogen te hebben beëindigd, waaronder een niet bestaande tussen Egypte en Ethiopië, al hebben ze ruzie over een stuwdam, een oorlog in Congo die nog steeds voortwoedt, een mysterieuze tussen Servië en Kosovo. Een man die, ondanks sussende woorden van wensdenkers als Mark Rutte, de hechte eenheid binnen de NAVO heeft veranderd in een transsectionele overeenkomst met de wapenverkoop als uitgangspunt. Een man die gestaag de rechtsstaat ontmantelt.  Wat kunnen we het komende jaar verwachten? Misschien de vervulling van zijn wens om Groenland te kopen. Er ligt een mooie kans. Denemarken, waarvan de autonome staat Groenland, met een luidruchtige onafhankelijkheidsbeweging, nog steeds deel uitmaakt, zit met een probleem. Door het totale wegvallen van de briefpost-inkomsten werd besloten het postbedrijf geheel op te heffen, tot groot ongenoegen van veel Denen. Als Denemarken Groenland verkoopt is de opbrengst ruim voldoende om het postbedrijf te redden. Iedereen gelukkig, en Trump kan de volgende niet bestaande oorlog aan zijn lijstje opgeloste oorlogen toevoegen – nummer acht.  Uit goede bron horen we dat Trump ook is benaderd door de besturen van Ajax en Feyenoord om te onderhandelen tussen de Amsterdamse F-site en het Rotterdamse Vak-S over vrede tussen deze iconische clubs. En die gaan uit zijn hand eten, want de sanctie heeft hij al gereed: als er geen vrede komt, weigert hij elke speler die ooit voor Ajax of Feyenoord heeft gespeeld een visum voor het WK. Trumps negende vrede. Wat Amerika beslist gaat uiteindelijk ook altijd over ons. Kortom: chapeau, verlaat ons niet en ga zo door, Donald. Hoed ons voor de verveling.See omnystudio.com/listener for privacy information.