Raport międzynarodowy

Sensacyjne doniesienia Financial Timesa wznieciły nadzieje na szybkie zakończenie konfliktu i porozumienie pokojowe. Doradca prezydenta Ukrainy szybko sprostował, że propozycje przedstawione przez brytyjskich dziennikarzy, to stanowisko strony rosyjskiej. Czy mimo wszystko te informacje wskazują na postęp w rozmowach między Ukrainą a Rosją? Czy możliwy jest kompromis? Witold Jurasz zgłębia ten temat w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina". Dziennikarz Onetu analizuje też ostatnie przemówienie Władimira Putina, mówi o domniemanych przeciekach z FSB – czy można wierzyć w to, co dociera do Europy Zachodniej? A może to tylko próba dezinformacji? Witold Jurasz rozkłada ten wątek na czynniki pierwsze. Rozmawia również z płk. Piotrem Gąstałem, byłym dowódcą Jednostki Wojskowej GROM.

Premierzy Polski, Czech, Słowenii i wicepremier Jarosław Kaczyński wrócili z Kijowa. Komentarze dotyczące tej wizyty są różne. W Polsce nie zabrakło tych skrajnie nieprzychylnych. O hejcie w internecie i tym, czy jest to krytyka zasadna, mówi w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina" Witold Jurasz. Dziennikarz Onetu zastanawia się też nad przyczynami strat w szeregach rosyjskich generałów na froncie wojennym. Dowodzenie jednostkami na miejscu może być tylko jednym z powodów takiego stanu rzeczy. O tym drugim – zdaniem Witolda Jurasza bardziej prawdopodobnym – w dzisiejszym odcinku podcastu. W "Raporcie międzynarodowym. Ukraina" także rozmowa z Pawłem Kazaneckim o tym, czym się różnią Ukraińcy od Białorusinów i Rosjan.

Deputowana rosyjskiej Dumy cytuje Himmlera w telewizyjnym show. Czy to oznacza masowe egzekucje w Ukrainie? Czy można porównywać współczesną Rosję do III Rzeszy, a może to powrót do czasów komunizmu? - Słowo "komunizm" nie niesie tego ładunku emocjonalnego, co słowo "faszyzm" - mówi Witold Jurasz w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina". Dziennikarz Onetu porusza też wątek sytuacji na froncie i mówi o możliwym rozwoju zdarzeń. Jaki scenariusz dziś zamierza zrealizować Rosja? Co o tym mówią analitycy? To pytania, na które odpowiada w swoim podcaście.

- W Rosji mają miejsce kolejne protesty. W niedzielę zatrzymano prawie tysiąc osób. Policja działa niezwykle brutalnie - mówił w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina" Witold Jurasz, który w dalszej części programu rozmawia z gen. Jarosławem Stróżykiem. - Dlaczego nie protestuje więcej ludzi w Rosji? Są dwie przyczyny. Pierwsza to masowa emigracja z tego kraju. Ocenia się, że już na pewno ćwierć miliona ludzi wyjechało z kilku największych rosyjskich miast. Wyjeżdżają głównie ludzie młodzi, wysoko wykształceni, ale też osoby w średni wieku - powiedział Jurasz. - Ale wydaje mi się, że jest jeszcze jeden element. Przypomniała mi się rozmowa z młodym rosyjskim dyplomatą, który mi kiedyś powiedział, że obaj jego dziadkowie zostali rozstrzelani w czasach sowieckich, po czym dodał, że jego babcie są zatwardziałymi niemal stalinistkami. Wydawało mi się to zupełnie absurdalne, ale później znajomy psycholog wytłumaczył mi, że to jest dość normalne. Ludzie, którzy przechodzili przez represje, mieli rozstrzelanych członków rodziny, stawali się zatwardziałymi antykomunistami, albo to sobie starali jakoś zracjonalizować i w efekcie stawali się sowietami, mimo że to właśnie oni zabrali im to, co było dla nich najdroższe. Bunt następował tak naprawdę w drugim albo trzecim pokoleniu, bo dzieci więźniów politycznych bardzo często żyły z tak głęboką traumą, że nie były w stanie się zbuntować. Tak naprawdę atmosfera strachu, którą pamiętały z dzieciństwa, kształtowała całe ich życie - tłumaczył były dyplomata. - Problem w Rosji polega na tym, że skala terroru była taka, że ci ludzie wolność rozumieli w taki sposób, że mają iPhone'a, mogą wsiąść w samolot i polecieć do Turcji, kupić gazetę, w której jest napisane różnie na temat Putina, ale niekoniecznie oznaczało to wolność rozumianą w ten sposób, że oni wyjdą na ulicę cokolwiek robić przeciwko prezydentowi Rosji. Problem polega na tym, że dzisiaj z postępującą stalinizacją Rosji, zakres wolności, który wielu ludziom kiedyś w jakiś sposób wystarczał, zostaje Rosjanom odebrany - mówił dziennikarz Onetu.

- W tym momencie Kijów i okolice to jest jedna wielka twierdza - mówi w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina" Zbigniew Parafianowicz. - Ta twierdza łatwo się nie podda - dodaje. - Zresztą jesteśmy świadkami ponad dwóch tygodni walk wokół Kijowa i jakby zastanowić się na zimno, to postępy Rosjan są więcej niż skromne. Gościem Witolda Jurasza jest Zbigniew Parafianowicz z "Dziennika Gazety Prawnej", który wrócił niedawno z Ukrainy i niebawem znów do niej wraca, aby relacjonować napaść Rosji na naszego wschodniego sąsiada. W podcaście zapraszamy także na specjalną relację Marcina Wyrwała z Ukrainy.

- Putin rzekomo jest wściekły na FSB za nieprawdziwe raporty - mówi w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina" Witold Jurasz. - Czyli jest wściekły za to, co sam stworzył, czyli system, w którym przestała do niego dopływać prawdziwa informacja - dodaje. Jurasz komentuje ostatnie doniesienia o relacjach Putina ze swoimi służbami. Prowadzący podcast dodał, że cała ta sytuacja jest o tyle ciekawa, że siłą "putinizmu" przez długie lata było m.in. to, że wewnątrz odbywała się debata. - Oczywiście w ramach pewnego kręgu ludzi, np. debata ideowa wśród tzw. politechnologów - podkreśla Witold Jurasz. Gościem w drugiej części tego odcinka jest Krzysztof Wojczal, autor książki "Trzecia dekada. Świat dziś i za 10 lat".

Wojna trwa już dwa tygodnie. Rosjanie, jak wszystko na to wskazuje, postanowili przerzucać swoje siły w okolice Kijowa. - To może oznaczać, że Rosjanie mają pomysł na szturm Kijowa. To byłoby szaleństwo - mówi w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina" Witold Jurasz. Dlaczego? - Szturm na Kijów byłby bardzo krwawy i oznaczał ogromne straty wśród ludności cywilnej, a z drugiej strony Rosjanie nie mają żadnych szans, żeby zając Kijów - uważa Jurasz. Dziennikarz Onet.pl w swoim podcaście opowiada też o tym, jaki system nawigacyjny używany jest przez rosyjską armię i jak łatwo można im tę nawigację "zepsuć".

- Sytuacja w Rosji robi się coraz gorsza. Półki sklepowe zaczynają pustoszeć. Okazuje się, że Rosja była dużo bardziej wprzęgnięta w światowy system gospodarczy, niż jej się to wydawało - mówił w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina" Witold Jurasz, który w dalszej części programu rozmawia z byłym ambasadorem RP w USA Ryszardem Schnepfem. - Amerykański wywiad ostrzega, że Rosja chce stworzyć pretekst dla eskalacji w Ukrainie. Chce dokonać ataku chemicznego, który miałby być przypisany siłom ukraińskim i wówczas w odpowiedzi Rosja mogłaby eskalować ataki na Ukrainę - powiedział Jurasz. - Jeżeli chodzi o kwestię przekazania samolotów MiG-29, to wychodzi niestety na to, że mieliśmy tutaj bałagan po stronie amerykańskiej, bo z tego, co słyszę, to doszło do napięć pomiędzy Departamentem Stanu a Departamentem Obrony. Departament Stanu chciał, żeby przekazano te samoloty, a Departament Obrony był przeciwny, oceniając, że ryzyko jest większe niż ewentualne korzyści, które odniosłaby Ukraina w sensie stricte militarnym - mówił były dyplomata. - Bardzo ciekawa jest sytuacja na światowym rynku broni. Przez lata była ona wywożona z Ukrainy do krajów afrykańskich, a teraz chodzą słuchy, że ona wraca i niektóre państwa bardzo aktywnie skupują tam broń. Dlaczego to się dzieje na afrykańskim rynku? Ponieważ Ukraina w walce z Rosjanami używa w większości starych, jeszcze sowieckich rodzajów broni - tłumaczył były dyplomata.

- Amerykanie publicznie zachęcali nas do przekazania MiG-ów, ale w momencie, gdy Polska zadeklarowała, że jest gotowa do tej akcji, tylko że da te samoloty do dyspozycji Stanów Zjednoczonych do bazy w Ramstein (baza USA-NATO - przyp. red.), to nagle się okazało, że ta propozycja nie jest mile widziana w Waszyngtonie. To obnaża to, że Stany Zjednoczone nigdy nie chciały przekazać tych samolotów - mówił w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina" Witold Jurasz, który w dalszej części programu rozmawia z psychologiem Piotrem Fijewskim. - Z tego, co wiem, to problem jest również w tym, że Stany Zjednoczone bardzo niechętnie przystały na jakąkolwiek rekompensatę dla Polski za samoloty MiG-29, które stanowią 30 proc. stanu naszego lotnictwa myśliwskiego. USA nie są organizacją charytatywną, ale mają bardzo dużo sprzętu, który jest wycofywany z lotnictwa amerykańskiego, więc bez większego problemu mogliby znaleźć samoloty, gdyby chcieli, ale najwidoczniej nie chcą - powiedział Jurasz. - To nie jest antyamerykańska tyrada, ale Stany Zjednoczone potrafią grać również z sojusznikami w sposób wyjątkowo brutalny i chyba niestety mieliśmy do czynienia z czymś takim - dodał były dyplomata. - MiG-29 to samolot tej samej generacji co F-16, ale amerykańskie samoloty, które mamy, są oczywiście nowocześniejsze, bo były rozwijane. MiG-29 przechodził jedynie bardzo płytkie modernizacje, ale to nie oznacza, że nie można ich pogłębić za ułamek kosztów nowego samolotu - powiedział Jurasz. - Widzimy, że ukraińskie lotnictwo przy pomocy MiG-ów-29 jest w stanie strącać rosyjskie samoloty. Najwidoczniej stare MiG-i nadal mają wartość bojową - mówił dziennikarz Onetu. - Dlaczego w Polsce była niechęć do modernizacji? Odpowiedź jest prosta. W Polsce bardzo swobodnie hasają różnego rodzaju lobbyści, którzy nie chcą, żebyśmy modernizowali sprzęt, bo wolą sprzedać ten, który jest produkowany przez ich koncerny zbrojeniowe. Bardzo przestrzegam przed tym, żeby lobbyści decydowali o tym, jaki sprzęt się modernizuje, a jaki nie - dodał.

- Putin jest 22 lata przy władzy. Gdyby święty tyle rządził, też by zaczął mocno grzeszyć, a prezydent Rosji nigdy święty nie był - mówił Aleksander Kwaśniewski w podcaście "Raport międzynarodowy. Ukraina". - Putin przez ten czas stworzył system bardzo osobistej władzy. Tam nie ma kręgów, które by mogły weryfikować jego politykę, z którymi musiałby konfrontować swoje pomysły. Krąg oligarchów też jest mocno spacyfikowany i zastraszony - powiedział gość Witolda Jurasza. - Rosja ma kłopot z Putinem, bo on prowadzi ją do katastrofy. Myślę, że większym przegranym tej wojny będzie Rosja niż Ukraina, bo ona zyskuje jako miejsce obrony demokratycznych wartości i staje się punktem odniesienia dla wielu ludzi na świecie. Natomiast Rosja będzie pogrążana w kryzysie i epoka Putina skończy się przekonaniem, że Rosja to agresor, to kraj, który nie nadaje się do żadnych poważnych układów międzynarodowych. Do tego jeszcze ten kraj będzie cierpiał ekonomicznie, bo gospodarka rosyjska i tak nie była silna, a będzie dużo słabsza, jeżeli te wszystkie sankcje zadziałają - stwierdził były prezydent. - Ukraińcy bronią się mocno. Ich determinacja jest ogromna. Ofiary po stronie rosyjskiej są coraz większe, są też ogromne sankcje, a jedność Zachodu jest bezprecedensowa, więc czynników, które powinny skłaniać do poszukiwań dyplomatycznych, jest sporo. Natomiast obawiam się, że obsesja Putina jest na tyle silna, że na dyplomację za wiele miejsca nie ma - mówił Kwaśniewski. - Problem polega na tym, że Rosja podpisywała różne porozumienia. Na przykład tzw. memorandum budapesztańskie w 1994 r., gdzie gwarantowali, po wycofaniu się Ukrainy z posiadania broni nuklearnej, że będą szanować integralność terytorialną tego kraju. 20 lat później w 2014 r. zostało to pogwałcone przez aneksję Krymu - opowiadał Kwaśniewski. - Dlatego jest pytanie o zaufanie do Rosjan i Putina. Ja bym nie miał żadnego - dodał.