Het Mediaforum

Teleurstelling gisteren op het EK voor het Nederlands elftal. Na afloop werd bondscoach Ronald Koeman geïnterviewd door een verslaggever van NOS Sport die de wedstrijd een 'wanvertoning' noemde. 'In de sportverslaggeving mag blijkbaar alles wat in de normale journalistiek niet mag. Namelijk dat je feiten en meningen gaat roeren', zegt Frénk van der Linden. Rennie Rijpma (AD) zag dat Koeman hierdoor meteen in de verdediging werd gedrukt. 'De verslaggever ontneemt de gelegenheid om te horen wat Koeman zelf eigenlijk vindt.' 

In een hoorzitting over haar omvolkings-uitspraken uit 2019 nam Marjolein Faber haar woorden terug. Vervolgens had de PVV’er het niet meer over een omvolkingstheorie, maar heeft het voortaan over een 'zorgelijke demografische ontwikkeling'. Waar de media eerst meegingen met het verhaal dat Faber afstand had gedaan van de term en theorie, is dat een dag later heel anders. "Ze neemt niet volledig afstand van het gedachtegoed", reageert columnist Roos Schlikker. Doordat Fabers uitspraken weer volop in het nieuws zijn en ze er nu een andere term opplakt, weten steeds meer mensen van deze theorie. "Ze wil dit punt agenderen en ze wil duidelijk maken hoe ze erin staat, daar is ze goed in geslaagd", aldus politiek commentator Leonard Ornstein. "Zij hebben het in de publieke discussie gebracht. En ze proberen dat met een redelijke toon te doen. Dat is een groot risico hiervan."

Kandidaat-minister Marjolein Faber (PVV) gaat in haar hoorzitting in de Kamer ongetwijfeld ondervraagd worden over haar uitspraken met de term ‘omvolking’. 'Deze kunnen rechtstreeks in het bakje complottheorieën en hebben nazistische- en racistische wortels', zegt Wendelmoet Boersema (Trouw). Als hoofdredacteur vraagt ze zich ook af hoe media moeten omgaan met zulke termen. 'Uit onderzoek blijkt dat als je het vaak noemt en uitlegt, je bekendheid met de term kweekt.' 

"Het is absoluut zo dat ik beter had moeten formuleren", zei Yesilgöz over het feit dat ze het over duizenden mensen had die door nareis-op-nareis ons land binnen komen, terwijl dat er in werkelijkheid slechts tientallen zijn, maar excuses maakte ze niet. Volgens journalist Margriet Brandsma was het beter geweest als Yeşilgöz haar fout had toegegeven. "Nu gaan we het er nog dagen over hebben, ze had beter sorry kunnen zeggen zoals Rutten dat altijd deed." De journalist stelt dat de sfeer bepaald is en het kabinet gevallen is door dit onderwerp. "Uit een strategisch oogpunt had ik het slimmer gevonden om dit niet maanden te laten hangen", zegt Brandsma. Elger van der Wel online media expert vindt het verfrissend dat Yeşilgöz niet zo maar haar voorganger na doet. "Juist lekker dat we niet weer zo’n excuus VVD-leider hebben. Wel denk ik dat zij daardoor sneller als arrogant wordt gezien." "Soms moeten we als media en samenleving ook door. Volgens mij hebben we een land te besturen en belangrijke problemen op te lossen, al weet niet ik niet of deze regering dat gaat doen, maar dat geheel ter zijde", zegt Van der Wel. Wanneer we alleen maar blijven hangen in wie wat gezegd heeft, dan gebeurt er niets." Waarop Brandsma aanvult: "Dan komt er nooit een regering."

'Spektakelpolitiek', zo noemde CDA-leider Henri Bontenbal de hoorzitting in de Tweede Kamer. De 28 aspirant-bewindslieden worden vanaf vandaag door de Tweede Kamer gehoord. Het CDA, de SP, SGP en ChristenUnie doen er niet aan mee, aangezien de Kamercommissie of Tweede Kamer niet verder kan instemmen met de benoeming van de bewindspersonen. NRC ombudsman Arjen Fortuin begrijpt deze kritiek. "Het lijkt wel een combinatie tussen een voorstelrondje en een sollicitatie", zegt Fortuin. "Het heeft iets ongemakkelijks." Marko Hekkert, directeur Planbureau voor de Leefomgeving en Spraakmaker, stemt hiermee in maar kan het, ondanks deze gegeven reden, wel waarderen. "Ik vind het erg aantrekkelijk" stelt Fortuin. "Zodat die politiek toch wat meer onze huiskamer inkomt." Daarnaast vindt er vandaag een kamerdebat plaats in Den Haag, VVD-leider en minister van justitie en veiligheid Dilan Yesilgöz dient zich hierin te verantwoorden over haar nareis-op-nareis-uitspraken.

Het lijkt een soort mediastrategie te zijn bij de PVV: kandidaat-ministers wilden voor journalisten niet ingaan op eerdere (omstreden) uitspraken. Telegraaf-hoofdredacteur Kamran Ullah vindt het goed dat journalisten de beoogd ministers kritisch bevragen, maar vond de timing niet ideaal. 'Je moet goed kijken op welk moment je welke vraag stelt.' Hij kijkt uit naar de geplande hoorzittingen, waar Kamerleden vragen kunnen stellen aan de kandidaat-ministers. Als de antwoorden dan niet komen, dan kan hij zich voorstellen dat journalisten die vragen blijven stellen.

In een ingezonden brief laat Surinaamse en Caribische gemeenschap weten dat Tweede Kamervoorzitter Martin Bosma niet welkom is tijdens Keti Koti, een feestdag ter herdenking van de afschaffing van de slavernij dat op 1 juli wordt georganiseerd. Bosma deed als minister namelijk racistische uitspraken over het Nederlandse slavernijverleden. De PVV-politicus laat echter weten dat zijn besluit vaststaat en aanwezig zal zijn. "Hij deed die uitspraken als Kamerlid en nu is hij voorzitter van de Kamer. Het is dezelfde man in een andere functie", erkent Arno Kantelberg. "Hij mag die opvattingen als voorzitter van de Tweede Kamer. Hij mag tegen herstelbetalingen zijn. Je kunt de afschaffing van de slavernij herdenken en tegelijkertijd niet voor herstelbetalingen zijn. Maar hij heeft er lacherig over gedaan, dat is het pijnpunt. Hij heeft zich laten meevoeren in de Wilders-school van ridiculiseren." André Rouvoet, de voorzitter van GGD GHOR, snapt dat deze kwestie "gevoelig" ligt. "Met alle begrip voor de pijn moet je de persoon en de functie kunnen scheiden", gaat Rouvoet verder. "Je moet zo formeel blijven, anders wordt het gezag van het instituut van de Kamer aangetast." Freek Staps, de hoofdredacteur van ANP, denkt dat Nederland "opnieuw aan het zoeken is" hoe we ons tot elkaar verhouden. "We zijn als maatschappij aan het worstelen hoe we met elkaar praten in deze nieuwe verhouding." 

Radio-dj's, acteurs, muzikanten, allemaal vinden ze hun weg naar Studio Fußbal en andere EK-programma's. Het leidt links en rechts tot kritiek over de nietszeggendheid van de analyses over het voetbal.Onderzoeksjournalist Joost Oranje begrijpt die kritiek wel. 'Ik snap dat het breed toegankelijk moet worden gemaakt.' Dat heeft ook te maken met hoe onze publieke omroep georganiseerd is, denkt hij. Toch zag Oranje andere Europese publieke omroepen, veel minder gekkigheid en veel meer inhoudelijke analyse over de wedstrijden. 'Daar zit ik toch meer op te wachten dan het commentaar van een rapper.' 

De ministerploeg leek bijna compleet, maar het PVV-kamerlid is niet door de screening. Met het nieuws over Gidi Markuszower wordt het lijstje van Geert Wilders, met kandidaten die voortijdig afhaken, uitgebreid. Cabaretier en Spraakmaker Marjolijn van Kooten noemt het een grote imagoschade voor de PVV en Wilders. "Ik begrijp niet dat Wilders zulke grote risico’s neemt. Heeft hij soms te weinig mensen om uit te kiezen?" Of was het mogelijk een inschattingsfout van Wilders? Politiek commentator Kees Boonman vindt het met name dat de andere partijen opmerkelijk stil zijn. "Opperste radiostilte is het", zegt Boonman vanuit Den Haag, waar hij live verslag levert. Onderzoeksjournalist Bas van Sluis heeft grote zorgen met de door Wilders gekozen kandidaten. “De persoon, die ons journalisten ‘tuig van de richel’ noemt, heeft mensen naar voren geschoven waar ik enorm grote twijfels bij heb. Boonman ziet dat de politiek in Den Haag er constant in beweging is. “Ik vraag me nu al af, wat er vanmiddag weer voor een vorderingen zullen zijn", zegt de politiek commentator. "Journalistiek gezien is het erg interessant.” 

Na tweeënhalf jaar vond de behandeling van de zedenzaak van Ali B plaats. Er heeft zich een nieuwe getuige gemeld die een van de slachtoffers zou hebben opgevangen. De getuigen wordt vandaag verhoord waardoor de eis van het Openbaar Ministerie op zich zal laten wachten. Volgens Sakina Elkayouhi, journalist en docent aan de hogeschool Windesheim en Spraakmaker en New Scientist hoofdredacteur Jim Jansen trok de heer Bouali veel aandacht, maar niet het boetekleed aan. "Hij nam een enorme slachtofferrol aan", zegt Elkayouhi. "Hij heeft toch een media advocaat? Dan vind ik het gek dat je niet op z’n minst aangeeft dat je de pijn bij de slachtoffers ziet." "Als journalist kijk je naar het juridische kader en de publieke opinie. Daarnaast kijk je naar de eigen agenderende rol", zegt Elkayouhi. De nieuwe getuige zou het meisje huilend bij de bushalte zijn tegengekomen, na dat ze seksueel misbruikt was. De advocaten van de rapper zeggen dat deze getuigen beïnvloed zou zijn door alle berichtgevingen van de media. "Dat zie je wel eens in Amerikaanse series", zegt Ward Wijndelts, voormalig hoofdredacteur van Vrij Nederland. “Het is opzich aan het OM of ze de getuige in willen brengen. Uit het live-blog blijkt dat het OM het geen betrouwbare verklaring vindt, daarmee lijkt mij de zaak afgedaan." Volgens Jansen is het een enorme show geworden. "Het gaat over feiten, maar ondertussen ook over wat wij zelf denken van Ali B en deze zaak." Wat betreft de media vindt Wijndelts dat er beter een afgewogen verhaal achteraf kan worden gepubliceerd in plaats van de vele live-blogs die nieuwssites hanteren. "Ik denk dat je daar beter de lading mee dekt, van wat er daadwerkelijk aan de hand is, in plaats van deze hysterie."