113. Europa hard geraakt door Hormuz-blokkade. Wat nu? Met Jilles van den Beukel

De blokkade van de Straat van Hormuz heeft Europa in zijn greep. In deze aflevering analyseren HIG-analisten Rajeev Lachmipersad en Michel Don Michaloliákos samen met Jilles van den Beukel, energy en raw materials specialist bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS), wat de wereldwijde energiecrisis werkelijk betekent voor Nederland en Europa.

De conclusies voelen als een koude douche: strategische voorraden zijn eindig en al grotendeels aangesproken, Europese raffinagecapaciteit is jarenlang afgebouwd, de industrie vecht voor haar overleven in een overgangsperiode die te lang duurt, en Groningen, de noodvoorraden die we hadden kunnen gebruiken, is definitief van het toneel verdwenen. De energietransitie biedt perspectief, maar is geen redding op de korte termijn.

Kernpunten:

👉 Tien miljoen vaten per dag tekort en de reserves zijn bijna op: De Straat van Hormuz vervoert normaal 20 miljoen vaten per dag. Strategische reserves wereldwijd kunnen tijdelijk wat compenseren, maar zijn eindig. De VS heeft zijn reserve nooit volledig aangevuld na 2022 en zit op slechts 60% capaciteit. Elke week dat de blokkade aanhoudt stijgt de olieprijs met gemiddeld tien dollar per vat. Bij twee maanden ononderbroken blokkade zitten we richting 150 tot 200 dollar.

👉 Europa vecht om LNG terwijl Azië al op de knieën ligt: Gas heeft geen wereldprijs zoals olie. Europa en Azië betalen structureel twee tot zes keer meer dan de VS. Met 20% van het mondiale LNG-aanbod weggevallen achter de Straat, begint de echte schaarste pas. Azië voelde de klap al na dagen; Pakistan, India en Singapore zagen hun aanvoer stoppen. Europa krijgt die rekening nu gepresenteerd, met een vertraging van vier tot vijf weken vaarttijd om de Kaap de Goede Hoop.

👉 Raffinage verdwijnt uit Europa: Europa produceert nauwelijks nog olie en gas, maar raffineert ook steeds minder. De Perzische Golf heeft een groot deel van de Europese raffinagecapaciteit overgenomen. Die capaciteit zit nu achter slot en grendel. Kerosine wordt de pijnlijkste plek: tekorten in Azië zijn al realiteit en Noordwest-Europa krijgt ze in april. Tegelijk maakt maatschappelijk verzet het onmogelijk om nieuwe raffinaderijen te vergunnen. Zelfs een grote petrochemische installatie van Ineos in Antwerpen loopt vast door draagvlakproblemen.

👉 Transitie is de enige weg, maar de industrie overleeft de overgangsperiode niet vanzelf: De energietransitie is voor Europa geen keuze maar een noodzaak. Wij hebben geologisch simpelweg niet de reserves die de VS heeft. Maar de overgang kost 15 tot 25 jaar. Den Haag en Brussel moeten deze dal niet te diep laten worden. Geen prijsplafonds, geen generieke subsidies, maar gerichte steun voor sectoren en huishoudens die het echt nodig hebben en gasopslag en LNG-importcapaciteit als publieke infrastructuur in stand houden.

1️⃣ Hoe groot is de crisis eigenlijk? [00:00:00]

2️⃣ Tien miljoen vaten per dag tekort [00:02:00]

3️⃣ Strategische reserves zijn aangesproken en bijna op [00:03:00]

4️⃣ Gas en LNG: waarom Europa structureel meer betaalt dan Amerika [00:05:00]

5️⃣ Raffinage als vergeten kwetsbaarheid: kerosine als eerste pijnpunt [00:09:00]

6️⃣ Energietransitie versnellen is de enige weg, maar geen snelle oplossing [00:13:00]

7️⃣ Wat Europa nú moet doen aan fossiel [00:14:00]

8️⃣ Waarom de VS een totaal ander pad nam dan Europa [00:25:00]

9️⃣ Geen prijsplafonds: gerichte steun en laat de markt zijn werk doen [00:32:00]

🔟 Gasopslag en de mogelijkheid voor Gronings gas [00:35:00]