Clingendael-coryfee Dick Zandee waarschuwt voor Krim-scenario op NAVO-grond

Bijna zijn hele volwassen leven hield Dick Zandee (66) zich bezig met defensie en veiligheid. De defensiespecialist bij Instituut Clingendael werkte na zijn studie geschiedenis bij onder meer het ministerie van Defensie, de Navo, de EU en het Europese Defensie-agentschap.

Maar nu zit zijn loopbaan erop. Begin augustus wordt Zandee 67 en gaat hij met pensioen. Zijn kamer bij Clingendael, waar hij sinds 2013 als analist werkte, is al leeggeruimd en zijn afscheidsborrel is achter de rug. 

In deze aflevering blikken we met Zandee in zijn voormalige kantoor terug op zijn carrière. Nog eenmaal deelt hij zijn vakkennis met ons, voordat hij zich aan zijn hobby's wijdt: golf en militaire geschiedenis. Over andere de Tweede Wereldoorlog zal hij nog wel artikelen gaan publiceren in historische tijdschriften, maar zich bezighouden met de actualiteit en met analyses is vanaf nu voorbij:  'Dan moet je alle vakliteratuur blijven bijhouden. Als je het goed wil doen, redt het niet met enkel dagbladen lezen en talkshows volgen', zegt Zandee die geen man is van 'half werk'. We zullen hem dan ook niet meer terugzien in de media als analist.

Wel, erkent hij, zal hij zijn werk ongetwijfeld gaan missen. Volgens de defensiespecialist staat Europa nu op een keerpunt. De 27 lidstaten moeten nu in allerijl gaan samenwerken om militair hun mannetje beter te kunnen staan. 'We moeten af van duplicaties. Dat elk land afzonderlijk zijn eigen tanks of munitie of artillerie wil maken', aldus Zandee. Dat maakt de productie alleen maar duurder en niet effectief, omdat wapensysteem onderling niet uitwisselbaar zijn. 'Maar dan moet je elkaar wel vertrouwen.'

Hij is benieuwd of dit lukt, omdat de grote stappen uiteindelijk in de 27 EU-landen moeten worden gezet. 'De EU heeft weliswaar subsidies en maatregelen om de defensiesamenwerking te bevorderen, maar de Europese defensiegelden zijn maar een fractie van de budgetten van de lidstaten', zegt hij. Dáár ligt dus de sleutel.  

Zandee maant tot actie, want tot nu staan er vooral veel goede bedoelingen op papier en is er nog weinig concreets bereikt. En de tijd dringt. Want Zandee kan niet uitsluiten dat Rusland 'iets zoals in de Krim met de groene mannetjes gaat proberen' in een van de Baltische staten, alle drie lid van de Navo. En dat wordt het Navo-artikel 5 (een aanval op één is een aanval op ons allen) getest.

Over In het defensief

In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.

Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. 

Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.  

Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.

See omnystudio.com/listener for privacy information.