Elk jaar kijken we gebiologeerd naar het verslag dat de Amerikaanse president uitbrengt over de staat waarin de unie verkeert. Dat is altijd voornamelijk borstklopperij, en de boodschap is dezelfde: het gaat uitstekend met de Unie. Wat dat betreft past Trump in de traditie. Het verschil is dat Trump vileine woede op zijn tegenstanders – de Democraten, het Hooggerechtshof, voormalige bondgenoten zoals wij Europeanen – vermengt met een ratjetoe aan halve waarheden en hele leugens over zijn eigen almacht.
Als de Amerikanen hun State of the Union intellectueel eigendom zouden noemen, waren wij Europeanen dieven, want ook wij zetten de voorzitter van de Europese Commissie eenmaal per jaar voor het parlement voor een State of the Union. Wij drukken ons misschien wat beschaafder uit, maar ook ons verhaal is eerder een opsomming van illusies over onze almacht dan een eerlijk relaas over ons gevecht om ergens in die brei van tegenstellingen sporen van eenheid te vinden.
Wat beide Unies gemeen hebben is het besef dat zich tussen beide een nieuw soort ijzeren gordijn optrekt. Trump heeft voor Europa voornamelijk minachting en wil zoveel mogelijk van ons af. Europa heeft lang in de ontkenningsfase geleefd, maar ziet nu in dat Amerika is gereduceerd van belangrijkste bondgenoot tot een belangrijk buitenland, wat fundamenteel iets anders is.
Wat beide Unies ook gemeen hebben is het besef dat het er steeds minder toe doet hoe wij over elkaar denken, omdat de olifant in de geopolitieke kamer China heet. Amerika en Europa zoeken beide naar de oplossing van hun grootste dilemma: kunnen we, om met de Japanse premier Takaichi te spreken, ons ‘ont-riskeren’ – dus onze afhankelijkheid van de handel met China verminderen? Deze week is de Duitse Bondskanselier Merz met een enorme delegatie van ondernemers in China om te kijken wat minder kan. Of juist niet. De deelstaat Baden-Württemberg droomt ervan het ‘Detroit van Europa’ te worden, terwijl Volkswagen banen in Duitsland schrapt om in China het grootste exportplatform te bouwen, dat de hele wereld moet gaan bedienen.
Amerika versterkt de militaire banden met Japan, en laat zien bereid te blijven om de Zuid-Chinese Zee te bewaken. Trump ontmoet binnenkort Xi Jinping in een poging de handelsoorlog bij te leggen. Wie de blik op de toekomst richt ziet waar de echte politieke en economische uitdagingen liggen: in Azië. En dus ook dat die snoeverige State of the Union toespraken er niet zoveel toe doen.
See omnystudio.com/listener for privacy information.