Niebezpieczna gra Putina z historią. Jak kłamie Rosja? Dr Bartłomiej Gajos

Mar 23, 2026

Dr Bartłomiej Gajos, historyk badający historię Rosji i politykę pamięci, autor 'Historia, która zabija'. Mówi o tym, jak Kreml i Putin instrumentalizują przeszłość. Omawia rewizjonistyczne narracje wobec Polski i Ukrainy. Tłumaczy mechanizmy dezinformacji, kontrolę mediów i społeczne źródła poparcia dla reżimu.

02:24:09

forum

Ask episode

web_stories

AI Snips

view_agenda

Chapters

menu_book

Books

auto_awesome

Transcript

info_circle

Episode notes

volunteer_activism

ADVICE

Rozważać Kary Prawne Dla Propagandystów

Rozważyć prawne sankcje wobec rosyjskich propagandystów za podżeganie i dezinformację.
Gajos przywołuje precedensy (np. Juliusza Streichera) i sugeruje prace nad prawnymi mechanizmami odpowiedzialności.

question_answer

ANECDOTE

Mapa Po 1991 Bolała Rosjan

Amerykańscy doradcy w latach 90. umieścili mapę Rosji po 1991 roku i Rosjanin powiedział, że ta mapa nas boli.
Gajos cytuje tę anegdotę jako symbol wewnętrznego poczucia straty po rozpadzie ZSRR.

insights

INSIGHT

Dobrobyt Jako Mechanizm Legitymizacji Reżimu

Pod względem dobrobytu za Putina wielu Rosjan żyje lepiej niż kiedykolwiek wcześniej, co wzmacnia przyzwolenie dla reżimu.
Gajos cytuje obserwację znajomej: spokój codziennego życia i dostępność sklepów jako "kupno" lojalności.

Get the Snipd Podcast app to discover more snips from this episode

Kim jest Bartłomiej Gajos i jego książka

01:20 • 2min

chevron_right

Dlaczego pamięć historyczna dziś ma znaczenie

03:12 • 3min

chevron_right

Historia jako narzędzie polityczne Putina

05:47 • 6min

chevron_right

Motywacje badań Gajosa

11:24 • 4min

chevron_right

Juliusz Mieroszewski i polska polityka wschodnia

15:20 • 5min

chevron_right

Rosyjski obraz Polski i imperialne narracje

20:37 • 6min

chevron_right

Czynniki społeczne skłonne do narracji rewizjonistycznych

26:16 • 15min

chevron_right

Putin i długie monologi historyczne

40:56 • 2min

chevron_right

Historia w negocjacjach międzynarodowych

42:46 • 2min

chevron_right

Odpowiedzialność historyków i karanie propagandy

45:10 • 6min

chevron_right

Trzy klucze rosyjskiej narracji

51:20 • 2min

chevron_right

Codzienne życie Rosjan pod Putinem

52:56 • 7min

chevron_right

Kto jedzie walczyć — rekrutacja i motywacje

01:00:12 • 5min

chevron_right

Materiały reporterskie z Rosji i ich efekt

01:05:26 • 8min

chevron_right

Dezinformacja, media społecznościowe i jej skutki

01:13:05 • 7min

chevron_right

Badania opinii publicznej o Ukraińcach w Polsce

01:19:57 • 10min

chevron_right

Jak rozumieć odbiorców nauki i narracji

01:29:50 • 6min

chevron_right

Putin kontra Lenin — paradoks nienawiści do Lenina

01:35:29 • 4min

chevron_right

Polityka historyczna innych krajów jako przykład

01:39:27 • 5min

chevron_right

Czy Rosja może się odmienić po Putinie?

01:44:40 • 30sec

chevron_right

Przykłady odcinania się od poprzedników (Chruszczow)

01:45:10 • 5min

chevron_right

Czarne księgi i budowanie wrogości przed wojną

01:49:44 • 5min

chevron_right

Smoleńsk i długotrwałe polityczne użycie tragedii

01:55:09 • 4min

chevron_right

Katyń: pamięć, kłamstwo i trwanie obrazu

01:58:44 • 1min

chevron_right

Jak rozpoznawać prorosyjską narrację

02:00:03 • 3min

chevron_right

Czy w Rosji są wolne środowiska naukowe?

02:03:17 • 4min

chevron_right

Kontrola internetu i nowe rosyjskie aplikacje

02:07:25 • 5min

chevron_right

Literatura i podcasty do zrozumienia Rosji

02:12:41 • 4min

chevron_right

Dlaczego warto zajmować się Rosją

Uhonorowana Nagrodą Goncourtów i wydana w niemal 40 krajach powieść o tym, jak rodziło się zło

Éric Vuillard

Éric Vuillard w 'Porządku dnia' opisuje kulisy dojścia Hitlera do władzy, skupiając się na kluczowych momentach jak spotkanie z przemysłowcami, polityka ustępstw Zachodu i Anschluss Austrii. Książka pokazuje, jak codzienne decyzje i blef doprowadziły do katastrofy, ostrzegając przed mechanizmami rodzenia się zła. Każdy rozdział to literacka perełka wnikająca w umysły postaci historycznych, uhonorowana Nagrodą Goncourtów i wydana w niemal 40 krajach.

Jądro dziwności. Nowa Rosja

Nowa Rosja

Peter Pomerantsev

Peter Pomerantsev opisuje współczesną Rosję jako kraj bez stałych wartości, gdzie gangsterzy stają się artystami, a propaganda miesza się z luksusem i sektami. Łącząc osobiste wspomnienia z pracy w moskiewskiej telewizji z portretami ekscentrycznych postaci – od oligarchów po Czarne Wdowy – autor ukazuje postmodernistyczną dyktaturę, w której rzeczywistość przypomina kalejdoskop iluzji i fałszu. Książka odsłania niebezpieczny, pozbawiony moralności rdzeń rosyjskiego społeczeństwa pod rządami Putina.

#74586

Archipelag Gułag

Aleksander Sołżenicyn

„Archipelag Gułag” to monumentalne dzieło Aleksandra Sołżenicyna, opisujące system sowieckich obozów pracy przymusowej (Gułag) w latach 1918-1956. Autor, na podstawie własnych doświadczeń i relacji świadków, przedstawia obraz życia w łagrach, brutalne metody śledztw i represji. Książka ta stanowi wstrząsające świadectwo totalitarnego reżimu i jego wpływu na losy milionów ludzi. Publikacja ta miała ogromny wpływ na świadomość społeczną i przyczyniła się do demaskowania zbrodni komunizmu.

Śmierć ekspertów (Death of Expertise)

Tom Nichols

Tom Nichols w 'Death of Expertise' argumentuje, że w dobie internetu i mediów społecznościowych rośnie pogarda wobec wiedzy eksperckiej oraz zaufanie do pozornie wiarygodnych, lecz niekwalifikowanych źródeł. Autor opisuje przyczyny tego zjawiska, w tym dostępność informacji, populizm i spadek zaufania instytucjonalnego. Książka omawia konsekwencje tego trendu dla demokracji, polityki zdrowotnej i debaty publicznej. Nichols proponuje przywrócenie roli ekspertów poprzez poprawę komunikacji i edukacji obywatelskiej. Praca stała się ważnym głosem w dyskusji o relacji między nauką a społeczeństwem.

Zwykli ludzie

101. Rezerwowy Batalion Policji i „ostateczne rozwiązanie” w Polsce

Piotr Budkiewicz

Christopher R. Browning

Książka przedstawia, jak przeciętni hamburscy policjanci, będący na co dzień przykładnymi mężami i ojcami, stopniowo stali się bezwzględnymi masowymi mordercami podczas II wojny światowej. Browning analizuje okoliczności polityczne i mechanizmy psychologiczne, które doprowadziły do przemiany tych „zwykłych ludzi” w katów, opierając się na materiałach historycznych i sądowych. To wstrząsające studium pozwala lepiej zrozumieć przyczyny Holokaustu i proces psychologiczny przemiany ludzi w sprawców zbrodni.

Historia, która zabija

Bartłomiej Gajos

Bartłomiej Gajos w swojej książce bada, jak narracje o przeszłości są kształtowane przez rosyjskie władze i w jaki sposób służą legitymizacji agresji zewnętrznej. Praca opisuje przemiany polityki pamięci w Rosji, wykorzystanie mitu Wielkiej Wojny Ojczyźnianej oraz rehabilitację postaci takich jak Stalin. Autor analizuje mechanizmy propagandy, rolę elity służb specjalnych oraz społeczny odbiór tych narracji. Książka pokazuje też konsekwencje demograficzne i gospodarcze decyzji politycznych wynikających z tych narracji. Stanowi krytyczną ocenę współczesnej polityki historycznej Kremla i jej skutków dla Europy i Ukrainy.

Dr Bartłomiej Gajos jest historykiem zajmującym się data science analizującym historię Rosji. W najnowszej książce "Historia, która zabija" zajmuje się tematem zakłamywania historii Rosji, oraz Europy (w tym Polski i Ukrainy) przez elity rosyjskie, oraz samego Putina, który w długich monologach transmitowanych na cały świat opowiada jak wygląda jego wizja historii. To oczywiście czysta polityka, ale jej mechanizmy nie są oczywiste. Dlaczego Putin nie przepada za Leninem i pamięcią po nim. Kim był Juliusz Mieroszewski i dlaczego jego wizja stosunków polsko - rosyjskich powinna być studiowana przez obecnie rządzących? Dlaczego materiały Marii Wiernikowskiej są szkodliwe? To i wiele innych fascynujących wątków znajdziesz w naszej rozmowie i książce Bartłomieja. Oro prawdziwa historia Rosji. Zapraszam serdecznie, Karol Paciorek / Imponderabilia.

https://www.instagram.com/karolpaciorek/

Home Top podcasts Popular guests Top books