Hoe zouden defensiebonds werken?

Het treffendste verschil tussen Rob Jetten en Dick Schoof is de intensieve, zeer zichtbare campagne om Nederland Europees en mondiaal in hoog tempo weer serieus te nemen. Zelfs het koninklijk paar wordt daar onverbiddelijk voor ingezet. Niet zo maar ergens - regelrecht in het Witte Huis.

Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen de reeks geopolitieke domeinen waar premier Rob Jetten, de ministers Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking), maar zijdelings ook CDA-vicepremier Bart van den Brink (Asiel en Migratie) ons land nadrukkelijk een hernieuwde leidende rol willen laten veroveren. Hoe doen zij dat en lukt het hen. En heeft dit effect op de binnenlandse positie van het kabinet?

***

Deze podcast is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Deze aflevering bevat een advertentie van Powerpeers

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

Meest zichtbaar element van die herpositioneringscampagne zijn de kennismakingsbezoeken bij de toonaangevende Europese leiders. Dat in Parijs bij Emmanuel Macron onderscheidde zich doordat hier duidelijk een ontmoeting van twee politieke geestverwanten met een Europese roeping aan de orde was, veel meer dan een jeune premier die zijn opwachting kwam maken bij een gelouterd staatshoofd. De kennismaking in Berlijn werd zelfs gelaagd geënsceneerd. Omdat Friedrich Merz in Washington was, kwam eerst Tom Berendsen naar collega Johann Wadephul, zodat Jetten meteen bij Donald Tusk kon tonen dat Nederland ook prioriteit geeft aan de  oostflank van EU en NAVO.

Jettens bezoek aan Merz viel daardoor nog meer op. De ontvangst was met groot ceremonieel, wat in het hiërarchisch denkende Berlijn opzien baarde. Premier en bondskanselier werden met nadruk als gelijkwaardige buren gepresenteerd. Hun persconferentie onderstreepte dit eens te meer. Geen vriendelijke plichtplegingen, maar een intense verkenning langs alle grote geopolitieke en Europese thema's. Het contrast met de Schoof-fase kon niet groter.

Volgende halte is Jettens bezoek aan de JEF-top in Helsinki. De Joint Expeditionary Force is het samenwerkingsverband van de landen die aan de Pool en de grenzen van Rusland hun defensie optimaal afstemmen voor maximale afschrikking. De top op 26 maart wordt voorafgegaan door een bilaterale dag met de Finse president Alexander Stubb. Dat de premier meteen met deze geopolitieke senior aan tafel gaat zitten is geen toeval. Nederland en Finland hebben samen met de Britten een financieringsinitiatief in gang gezet dat in NAVO en EU grote impact moet krijgen.

In Helsinki ontmoet Jetten ook premier Keir Starmer en een hele reeks Baltische en Scandinavische premiers en via het scherm Volodymyr Zelensky en de Canadese premier Mark Carney. De zich met alles bemoeiende VVD-vicepremier Dilan Yesilgöz zal het lastig vinden dat ze zo'n topconferentie rond defensie en de financiering ervan aan de D66-premier moet overlaten.

Dat Finse samenwerkingsplan werd in Parijs aangekondigd door een minister die het stevige Europese profiel van het nieuwe kabinet opvallend snel verinnerlijkt heeft. Eelco Heinen, die zich post-Schoof ontwikkelt tot een een echte eurofiel, deed daarbij zijn best om weg te redeneren waarom hij hiermee toch echt geen nieuwe loot aan de boom van de eurobonds lanceerde.

Heinens speech bij Euronext was een soort beginselverklaring van Jettens pro-Europese koers, waarmee Nederland aan de tafel wil zitten en niet langer passief op het menu wil staan. Met vuur verkondigde Heinen de afronding en vervolmaking van de Europese kapitaalmarktunie, geheel volgens de rapporten van Letta en Draghi. De gevolgen van die aanpak kunnen voor de EU van enorme betekenis zijn. Het mobiliseren van kapitaal voor R&D, innovatie en grote transities en ook voor de wederopbouw van Oekraïne staan hier voorop. Maar ook een ontkoppeling van de Verenigde Staten en koppeling aan de enorme kapitaalmarkten van wereldspelers als Japan, India, Zuid-Korea en Mercosur. "Honderden miljarden minder kosten voor de EU", rekende eurocommissaris Wopke Hoekstra voor in het AD.

Hier werd meteen zichtbaar wat Tom Berendsen in Berlijn al agendeerde. Nederland wil 'kopgroepen' in de EU. Op zijn eerste Eurotop op 19 maart regelde Jetten dit meteen al voor de beleidsportefeuille van Bart van den Brink. Nederland zet een 'migratiebeleid-kopgroep' in gang waar zijn collega’s Mette Frederiksen (Denemarken, S&D) en Giorgia Meloni (Italië, ECR) samen met hem optrekken.

Hoogtepunt van de herpositioneringscampagne van Jettens buitenlandteam wordt het koninklijk bezoek aan Pennsylvania, Florida en Washington DC. Hoogst ongebruikelijk dat de minister-president mee gaat. Het wordt een tour de force en een meesterproef.

***

Verder luisteren

571 - Het kabinet-Jetten in een geopolitieke orkaan

567 - De geschiedenis beukt op Europa's deur. Caroline de Gruyter over zondagskinderen in een ruige wereld

558 – Poetins rampjaar, Jettens kans

557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president

528 - ‘Europa, ontwaak!’ Manfred Weber en de eenzaamheid van Europa

492 – Macrons Europese atoombom 

490 – Duitslands grote draai. Friedrich Merz, Europa en Nederland 

484 - Hoe Trump chaos veroorzaakt en de Europeanen in elkaars armen drijft 

427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben

36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor worden

***

Tijdlijn

00:00:00 – Intro

00:05:48 – Deel 1

00:26:20 - Deel 2

00:45:47 – Deel 3

01:08:47 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.