Rusland als regionale macht, niet als supermacht

De oorlog in Oekraïne duurt nu even lang als de oorlog die in juni 1941 begon met operatie-Barbarossa. Toen had Stalin na vier jaar de Wehrmacht verslagen en zelfs Berlijn veroverd. Daarentegen is Vladimir Poetins Blitzkrieg mislukt en uitgelopen op een loopgravenoorlog als in de Eerste Wereldoorlog bij Verdun en de IJzer.

2025 was rampzalig voor het Kremlin. Geen enkel offensief slaagde, ook met Donald Trump nu als halve bondgenoot erbij werd Kyiv niet op de knieën gedwongen. Economisch staart Rusland in een afgrond en een reeks essentiële bondgenoten en vazalstaten ging ten onder. De gevolgen voor Europa - en dus voor Nederland - zijn groot. Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen hoe een nieuw Nederlands kabinet direct voor de meest ingrijpende beslissingen van geopolitieke en strategische aard geplaatst zal zijn. Zeker als in Brussel, Berlijn, Parijs en andere hoofdsteden uitzonderlijke noodscenario's aan de orde van de dag zijn.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

De wereldwijde neergang van Poetins bewind is te meten aan het verlies van greep op een hele reeks landen die door het Kremlin als loyaal werden beschouwd. Grootste klap was hoe eind 2024 in Syrië het regime van Bashar al-Assad instortte. Veelzeggend is dat dezer dagen het EU-duo Antonio Costa en Ursula von der Leyen officieel Damascus bezocht en strategische samenwerking en steun bij wederopbouw besproken werd. Rusland moet ook toezien hoe het contract voor zijn belangrijkste militaire knooppunt aldaar - de haven Tartous – nietig werd verklaard. Door de val van Assad zijn ook bondgenoten als Iran, Hezbollah en Hamas zwaar onder druk geraakt. Helder is dat geen van hen hoeft te rekenen op bijstand uit Moskou. Dat is ook de buurlanden in de Kaukasus, Midden-Azië en Venezuela duidelijk geworden. Poetin is een bondgenoot die je ijskoud aan je lot overlaat. Dat angstvisioen beheerst nu zelfs AleksandrLoekasjenko in Belarus. Zelfs hij probeert ineens weer aan te pappen met zijn EU-buren en Amerika en laat vele politieke gevangenen vrij.

Partner Xi Jinping komt het Kremlin niet te hulp. Integendeel. Een langjarige overeenkomst om Russische elektriciteit af te tappen is zonder pardon opgezegd. China kan zelf – en duurzaam – veel minder kostbaar stroom produceren. Het verdienmodel van Rusland is daarmee hopeloos verouderd. De oude droom van Stalin en zijn opvolgers vervliegt. Het Kremlin kan zich niet als gelijkwaardige wereldmacht profileren naast Amerika. Barack Obama’s cynische conclusie is bewaarheid: Rusland is ‘een regionale macht die in Oekraïne zwakheid toont in plaats van kracht’.

Dat wordt bevestigd door een serie opvallende signalen. Het Russische leger meldt aan het Kremlin en de bevolking allerlei militaire triomfen die vervolgens niet blijken te kloppen. Ook beweringen over technologische hoogstandjes van de militaire industrie blijken fata morgana's. De westerse sancties leiden ertoe dat allerlei geavanceerde middelen en apparatuur niet meer gerepareerd kan worden. Civiel vliegverkeer en spoorwegen staan op instorten.

Europa doet intussen nadrukkelijke pogingen haar positie in komende onderhandelingen te optimaliseren, om zo Kyiv bij te staan. Niet alleen zou één onderhandelaar namens alle partners worden aangewezen - de Finse president Alexander Stubb - ook wordt EU-lidmaatschap voor Oekraïne - als 'veiligheidsgarantie' - in hoog tempo concreet voorbereid. In 2027 zouden liefst vier nieuwe lidstaten kunnen toetreden, uiteraard met maatwerk-afspraken voor de verdere uitwerking. Dit zijn Montenegro, IJsland, Moldavië en Oekraïne. Vooral dit laatste land zou een majeure uitbreiding betekenen en dat op zo'n korte termijn.

Voor het komende kabinet onder leiding van Rob Jetten betekent dit dat het lijkt op Lubbers III. Dit trad aan terwijl de Berlijnse Muur viel en moest onmiddellijk rekening houden met revolutionaire omwentelingen bij de oosterburen en daarmee in heel Europa en in de NAVO.

Al bij de regeringsverklaring zal Jetten klare wijn moeten schenken en de toekomst van Europa, de nieuwe militaire en geopolitieke uitdagingen en een actieve rol voor Nederland hoogste prioriteit geven. PG weet wel wie de formateur moet uitnodigen om minister van Buitenlandse Zaken te worden.

***

Verder luisteren

Poetins neergang

19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/857f1bf5-899c-430b-aef1-e4bdb01e6e01

510 - Brezjnev, Poetin en hun rampzalige oorlog. Lessen voor nu uit 1980 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/1c5da2a5-4328-455d-ac31-e4d699afa73b

354 - Eenzaamheid, machtsstrijd en repressie in het Russische rijk van Poetin, Stalin en tsaar Nicolaas II https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/411a9106-9da2-40f5-9f06-9f19aff37246

257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/c9bf723e-2e02-4471-99c6-c5410883ce27

548 – Poetins dictaat voor Oekraïne https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/548-poetins-dictaat-voor-oekra-ne

Rusland en geopolitiek

413 - "Eensgezind kunnen we elke tegenstander aan." Oana Lungescu over Poetin, Trump, Rutte en 75 jaar NAVO https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/c2b2b09b-bba3-45b6-999c-3f844dcfa76a

244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/d1961e80-ac0d-4f56-8004-786246ca811483ce27

256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking' https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/28bd6509-1c65-4bcf-b55f-78d857980689

258 - De kille vriendschap tussen Rusland en China https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/ad5bd584-a93d-4a0a-9d1d-4d1eb6ca3819

Oekraïne, Europa en Nederland

327 - Poetin, Zelensky en wij. Een jaar na de inval https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/b4e93b54-7979-4cf2-9909-9a14c06514e0

336 - Timothy Garton Ash: Hoe Europa zichzelf voor de derde keer opnieuw uitvindt   https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/8e07445e-ee8e-4a8a-9559-02f6a918909e

447 - Als Trump wint staat Europa er alleen voor https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/eee9ebfb-042b-4753-b70d-a48e915b5beb

486 - ‘Welkom in onze hel’ Een jonge verslaggever aan het front in Oekraïne https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/0552f0eb-998a-4af2-8960-05429aa1f510

553 - Cyprus EU-voorzitter, Uitbreiding EU op komst https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/553-cyprus-eu-voorzitter-juist-nu-europa-er-alleen-voor-staat

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:35:52 – Deel 2

01:04:18 – Deel 3

01:18:08 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.