De Encyclopédie en het denken veranderen

(01:43) Washington en het Vaticaan liggen met elkaar in de clinch. In zijn paastoespraak riep de Amerikaanse paus Leo XIV op tot vrede in het Midden-Oosten. Ook zei hij dat God nooit oorlogen zou zegenen. Daarop noemde Trump de paus "vreselijk wat betreft internationale betrekkingen”, en dreigde vicepresident Vance dat de paus "voorzichtig moet zijn.” Als kers op de taart twitterde Trump een afbeelding van zichzelf als Jezus, die hij daarna weer verwijderde. Daarna hervatte het gevecht weer. 
Is dit nou een unieke clash, of zijn er vergelijkbare voorbeelden uit het verleden waarin de wereldlijke macht de geestelijke macht de les te las? Te gast is oud-OVT-collega en paus-kenner Jos Palm. 

(17:49) Het was tijdens de Gouden Eeuw en vogue: in de ontvangsthallen van paleizen en herenhuizen liet je afbeelden welke veldslagen je had gewonnen en met welke werelddelen je contact had. Met als summum de wandschildering rondom de grote trap in Paleis het Loo in Apeldoorn. Op deze muren ontvouwt zich het één na grootste schilderij van Nederland. Het is een bijzonder kleurrijk schouwspel: met papegaaien, Oriëntaalse vergezichten én maar liefst zeven weelderig uitgedoste edellieden uit het Ottomaanse Rijk.  
Maar hoe zijn deze heren in Apeldoorn beland? Deze vraag hield Museumcurator en kunsthistoricus Hanna Klarenbeek al even bezig, en was de aanleiding voor een nieuwe tentoonstelling in Paleis het Loo. Deze zondag is Hanna te gast om haar bevindingen te delen. 

(25:31) Het meisje met het rode haar is vanaf volgende week weer in de bioscoop te zien. De klassieker uit 1981 maakte van Hannie Schaft een nationale held, maar deed ook veel stof opwaaien bij het brede publiek. Regisseur Ben Verbong is te gast om te vertellen over de impact van zijn film. Net als schrijver Sophie Poldermans: zij raakte op de middelbare school al geïnteresseerd in het verhaal van Hannie Schaft en andere verzetsvrouwen, en schreef over haar het boek Desnoods met wapens. 

(41:02) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan gastrecensent Eva Peek. Zij bespreekt twee boeken en een podcast: 
  
De leeuw en de eenhoorn – George Orwell (vert. Thomas Heij) 
Rusland, Een strijd tegen moderniteit - Alexander Etkind 
Monster van de maand: Cycloop - Verleden Verteld 

(52:49) In 1976 verscheen een boek dat Amerika deed schrikken. The Hite Report liet onomstotelijk zien: de meeste vrouwen komen niet klaar van penetratie. Er werden miljoenen exemplaren van het boek verkocht en de vrouw erachter, Shere Hite, werd ongevraagd het gezicht van een seksuele revolutie. Maar daarna verdween ze. Rosa Campbell heeft haar verhaal opgeschreven in The Book That Taught the World to Orgasm and Then Disappeared. Waarom moest Shere Hite verdwijnen? En wat zegt het over hoe we met vrouwelijke seksualiteit omgaan, toen en nu? Daarover praten we met historicus Lotte Houwink ten Cate. 

(01:07:10) OVT Doc: Gevaarlijke boeken! 
In de historische bibliotheek van Teylers Museum staan verschillende wetenschappelijke boeken die door de eeuwen heen verboden zijn door de Kerk of de Staat. Maar de laatste jaren worden weer steeds meer boeken verboden – en niet alleen in het Amerika van Donald Trump. Wat zijn de gevolgen van het uitwissen van informatie? En welke boeken liggen onder vuur?  
De tentoonstelling Gevaarlijke boeken – 500 jaar Wetenschap onder vuur in Teylers Museum gaat over de geschiedenis van censuur in Amerika en Europa.   
In OVT Doc daarom de documentaire ‘Gevaarlijke boeken!’ die programmamaker Dide Vonk maakte voor het Museum. 

Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-19-april-2026