Grondwettelijke hervormingen en de rol van de president

De overwinning van Tisza en de nederlaag van Fidesz zijn ongekend. Péter Magyar kan met ruim tweederde van de parlementszetels gaan regeren. Viktor Orbán is na zestien jaar aan de macht vernederd, maar zijn machtsapparaat en netwerken zijn niet zomaar ontmanteld. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren wat er bij de Hongaarse verkiezingen nu eigenlijk gebeurde, welke perspectieven de overwinning van Magyar biedt - ook voor Europa - wie hij is en waar zijn team en partij voor staan en hoe benauwd radicaal-rechts in Europa moet zijn nu suikeroompje Orbán verslagen is.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

De echte verrassing bij de uitslag van de stembusstrijd was niet de triomf van Tisza in Boedapest en de steden en hun buitenwijken. Dat waren de uitslagen op het uitgestrekte platteland, de dunbevolkte poesta en in marktstadjes en rurale dorpen. Daar stortte de steun voor Orbán in en profiteerde Tisza ook nog van de stemmen van bewoners daar die feitelijk naar elders vertrokken waren. De manipulaties van de kieswet door Fidesz keerden zich zo vooral tegen de kansen van de eigen partij. Bovendien was de opkomst hoger dan ooit, sinds 1989. Jongeren kwamen nu massaal naar de stembus, onder de 30 stemde 76% op Magyars partij.

De campagne van Magyar was uiterst gedisciplineerd en hield het oog op de bal. Alle pogingen angst rond te strooien of te intimideren vanuit Fidesz - zelfs met een sekstape als dreigement - werden genegeerd. Onzichtbaar had zijn partij buiten de steden 'Tisza-eilanden' gevormd om juist in rurale streken knooppunten te hebben voor zichtbaarheid, activisme en campagne van onderop. Magyar voerde juist in die provincieplaatsen campagne, terwijl Orbán zich door JD Vance, Geert Wilders en Marine le Pen liet bejubelen in Boedapest.

De focus werd gelegd op de corruptie, vriendjespolitiek en nepotisme. De verarming en desolate toestand van scholen, zorgcentra en basisvoorzieningen was het pijnlijk contrast daarmee, terwijl de EU-fondsen om hier investeringen mogelijk te maken door Orbáns beleid bewust gefrustreerd bleven. Tisza’s toespitsen daarop werkte, want zelfs in de dorpen rond Orbáns paleis op de poesta stemde 58% voor Magyar.

In de dagen na de verkiezingsuitslag bleek die focus opnieuw. Direct werden essentiële prioriteiten in gang gezet tegen de corruptie en het machtssysteem van Fidesz. Ook werd ingezet op een 'deal in één klap' met de EU. En dat bleek precies wat alle partijen bij zo'n deal uitkwam.

Magyars team maakt een vliegende start. Interessant is hoe Anita Orbán - geen familie! - als minister van Buitenlandse Zaken de banden met Brussel en buurlanden gaat aantrekken. Op wie we zeker moeten letten is Bálint Ruff, die als minister voor het kabinet van de premier al aankondigde dat de grote schoonmaak van corrupte netwerken en publieke opdrachten aan sponsors van Fidesz snel begint. De bewindslieden voor economie en financiën willen zo snel mogelijk het staatsbudget saneren, geblokkeerde EU-fondsen mobiliseren en toewerken naar toetreding tot de eurozone in 2030. Opmerkelijk is dat Magyar de checks and balances in het staatsbestel wil verstevigen, onder meer door de volgende president duidelijker bevoegdheden te geven tegenover de premier.

Voor de samenwerking met de EU-partners zijn deze signalen hoopgevend. Magyar wil ten eerste af van de vijandige verhouding met Polen. Bij heel wat EU-partners zal ook belangstelling bestaan voor het onthullen en saneren van de financiële stromen vanuit Boedapest naar radicaal-rechtse clubs en politici buiten Hongarije. Zeker ook in ons land, de thuisbasis van prominente CPAC-gasten. Ongetwijfeld komt er nog meer naar buiten, zoals hoe Orbán zijn collega Robert Fico hielp in zijn campagne door een fake asielzoekersoverval op Slowaakse grensposten in scene te zetten. De herdenking, na de zomer, van de Hongaarse opstand tegen het Sovjetbewind van 1956 belooft een bijzonder moment te worden. Dat was toen een wanhopige poging om uit de klauwen van Moskou te ontsnappen en een democratische toekomst in een vrij Europa te winnen. In de campagne scandeerden de Hongaren tegen Orbán de leuze van destjds al Ruszkik haza! - 'Russen, ga naar huis!'- en op de avond van de verkiezingsuitslag was dat dé overwinningskreet van Péter Magyars jonge aanhang op hun feest aan de Donau.

***

Verder lezen

Volg op Substack The Hungary Report door Péter Dósa

***

Verder luisteren

509 - Het verdriet van Geert Milders

505 - Donald Trump, een ramp voor radicaal-rechts in Europa

484 - Hoe Trump chaos veroorzaakt en de Europeanen in elkaars armen drijft

437 - Dwarse Viktor Orbán mag een half jaar Europa voorzitten. Gaat dat wel goed?

432 – Verkiezingen Europees Parlement 2024: Tisza verrassend winnaar

420 - Wilders formeert in Boedapest, niet Den Haag

336 - Timothy Garton Ash: Hoe Europa zichzelf voor de derde keer opnieuw uitvindt

109 - Mathieu Segers: Sterke lidstaten maken Europa sterk

63 - Judit Varga, minister van Justitie van Hongarije: lessen uit de geschiedenis

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:29:35 – Deel 2

01:03:57 – Deel 3

01:18:06 – VVDS: Gremdaat

01:27:39 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.