Productiviteit, kapitaalmarktunie en defensie

In flink tempo hebben D66, VVD en CDA hun gezamenlijke handreiking op tafel gelegd. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren hun beleidspakket, het proces van de kabinetsinformatie en de niet geringe uitdaging voor aspirant-premier Rob Jetten, zijn coalitie en de partijen die constructieve oppositie beloven.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

Het eerste dat opvalt? Hoe doelgericht en effectief de opeenvolgende informateurs hun werk deden. Vergelijk dat eens met de verzameling pijnlijke misgrepen en stuitende ijdeltuiterij gedurende de formaties van 2021 en 2023. Informateur Rianne Letschert slaagde júist als betrokken buitenstaander met een vlekkeloze aanpak. Daarbij werkte zij met een opvallende innovatie in de ordening van de onderhandelingen door 'leiders' en 'fixers' separaat aan het werk te zetten. Het werkte zo goed, dat niemand lekte en ze haar als 'kabinetscoach' huldigden. In dit licht zou het verstandig zijn haar nog een innovatie te laten organiseren: het Duitse model van de 'Koalitionsausschuß', waarin de toppers van de coalitie in een barokpaleisje elkaar met enige regelmaat de nieren proeven, knopen doorhakken en blokkades weghalen. Er is in Limburg vast zo'n antiek rustpunt te vinden.

Overigens staat het belangrijkste politieke feit van de afgelopen week niet in 'Aan de slag'. Het regeerakkoord is hiermee meteen al een beetje achterhaald. Op initiatief van het duo Friedrich Merz (CDU) en Lars Klingbeil (SPD) is een Europese ‘kopgroep' gevormd die uitvoering van de rapporten van Draghi, Letta en Kubilius moet gaan aanjagen. Productiviteitimpulsen, Kapitaalmarktunie en defensiecapaciteit staan centraal. De zes grote EU-economieën trekken dit samen: Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Polen en Nederland. Hiermee is Rob Jetten vanaf het moment dat hij op het bordes staat  een senior-leider in Europa en daarmee dus ook mondiaal een factor. Zo kan hij meteen uitstralen 'Nederland staat er weer', na de Schoof-fase. De benoeming van een Europaminister die hem hierbij assisteert ligt dan voor de hand.

De rijksfinanciën zullen in de komende Voorjaarsnota gesaneerd worden van de ergste misgrepen onder Dick Schoof. Daarna kan richting Prinsjesdag met constructieve oppositiepartijen over het meerjarenbeeld en de lange termijn investeringen onderhandeld worden.

Aangezien het akkoord niets doet aan sanering van de 'fiscale regelingen' kan GroenLinks-PvdA hier het voortouw nemen. Zij kunnen de coalitie €30 à €40 miljard bieden voor nadere afspraken rond investeringen en sociale en fiscale verbeteringen. En de vermaledijde Eurobonds? Die worden de facto allang ook door Nederland gaarne benut en ingezet. In Brussel grinnikt men over de stoere VVD-taal hierover. Intrigerend is ook dat de financiering van de defensie-expansie een flinke vorm van nivellering betekent. Zoals Helmut Kohl in 1990 deed met de kosten van de Wiedervereinigung.

Hoogst merkwaardig is de lacune op het punt van de miljarden aan 'onderuitputting' bij ministeries. Heeft Jetten hier niet opgelet? Een premier kan toch niet accepteren bij zijn start kiezersbeloften simpelweg blijven liggen, omdat ministeries geld niet weten uit te geven en Financiën zo kunstmatig buffers en meevallers creëert?

De lange termijn strategie voor het toekomstige verdienvermogen bouwt voort op 'Wennink' en 'Draghi', al komen er vooralsnog geen nieuwe projecten-Beethoven. Wel spannend is een nationaal agentschap voor 'disruptieve innovaties'.

Veel beleid wat in Rutte IV werd ingezet maar – zeker onder Schoof – niet uit de verf kwam keert herkenbaar terug. Bijvoorbeeld: de klimaat- en energietransitie van toenmalig minister Jetten.

En op asiel en migratie is de knoop doorgehakt. Het Europese Pact is hier de facto leidend. De opt out brief aan de EU van ex-minister Marjolein Faber kan worden ingetrokken.

***

Verder lezen

Kabinetsformatie 2025

***

Verder luisteren

559 - Schaken op drie borden tegelijk  https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/559-schaken-op-drie-borden-tegelijk

557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president  https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/557-rob-jetten-minister-president-tips-en-trucs-voor-de-nieuwe-premier

552 - Formeren in versplinterd en blokkerend Den Haag https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/552-formeren-in-versplinterd-en-blokkerend-den-haag

547 – Knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren: het formatie-advies van Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/547-knopen-doorhakken-hervormen-en-stevig-investeren-het-formatie-advies-van-jeroen-dijsselbloem-en-pieter-duisenberg

525 –Wat Brainport Eindhoven ons leert en hoe we onze economie nóg toekomstbestendiger kunnen maken https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/525-wat-brainport-eindhoven-ons-leert-en-hoe-we-onze-economie-n-g-toekomstbestendiger-maken

446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/7af41d6c-1463-4010-94df-a702f6f5cf08

540 -  Verkiezingscampagne 2025: waar het veel te weinig over ging https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/540-verkiezingscampagne-2025-waar-het-veel-te-weinig-over-ging

533 – Een nieuw belastingstelsel. Leuker kunnen we het niet maken, eenvoudiger wel https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/533-een-nieuw-belastingstelsel-leuker-kunnen-we-het-niet-maken-eenvoudiger-wel

210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde

224 - Kabinetsformatie 2021: Het ongeduld van Mariëtte Hamer

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:51:18 – Deel 2

01:12:41 – Deel 3

01:37:44 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.