Debat over minderheidskabinet en rollen

Hoe maak je als minderheid meerderheden? Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren het debat over de kabinetsformatie. In Den Haag moet iedereen nog even wennen aan een nieuw tijdperk. Aanstaand minister-president Rob Jetten was vooral trots op zijn coalitieakkoord en vond echte handreikingen nog wat te vroeg. De oppositie bleek verdeeld. Niet alleen tussen links en rechts, maar ook daarbinnen. Informateur Rianne Letschert was de enige factor die unisono waardering kon oogsten. Sterker: zij ontketende bij de SGP een Culturele Revolutie waarbij die van Mao verbleekt. Was het kabinet-Schoof Rutte V en wordt het kabinet-Jetten Paars III?

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

In het tijdperk-Jetten is de eerste markante wending hoezeer Geert Wilders zichzelf gemarginaliseerd heeft. Geen vuurwerk en sluwe manoeuvres, maar machteloos dystopisch proza. Zijn vakantievriend Gidi Markuszower releveerde dat hij als grootste niets voor elkaar had gekregen. Jetten bespotte zijn hoge toon over ondermijning van de democratie en de toeschouwer dacht er meteen bij: juist vanwege gebrek aan democratie in eigen kring moet deze criticus zelf vrezen voor een partijverbod.

De linkerzijde spiegelde de rechterzijde. Onderlinge solidariteit was ver te zoeken. Men nam elkaar de maat. Zo kon het CDA het 'midden’-karakter van het akkoord extra etaleren. SP, DENK en Partij voor de Dieren gispten GroenLinks-PvdA, Volt, ChristenUnie en 50Plus als watjes zonder ruggengraat. “Geen oppositie maar shoppositie”, smaalde Jimmy Dijk (SP). Aan de andere kant gunden PVV, JA21, Groep-Markuszower, FvD, BBB en SGP elkaar evenmin succes. De deconfiture van Wilders bood de anderen kans op extra relevantie. Fundamentalopposition joeg de gematigde partijen meer en meer in de armen van Jettens verbond. Tegenover Annabel Nanninga van JA21 keerde Jetten zich met een variant op Merkels 'Wir schaffen das' af van het xenofobische discours en zo de constructieve krachten rond zich te scharen. 115 Tweede-Kamerleden stemden voor zijn benoeming tot formateur - 49 meer dan de 66 van zijn coalitie. 27 meer dan waar Schoof bij zijn start op rustte. Alleen PVV, FvD, Denk, PvdD en SP stemden tegen.

Gedurfd was de wijze waarop de aspirant-premier coalitiepartner VVD dwong het massief falen van Schoof en de nu voor het kabinet-Jetten noodzakelijke reparaties daarvan te slikken. Voor Dilan Yesilgöz gold: wie zwijgt, stemt toe. De reeks thema's was lang en van strategische betekenis. Van de schade aan Neêrlands goede naam wereldwijd tot aan de kennissector. Van het stikstofslot tot de EU-afdracht, van het zorginfarct tot de dure chaos in de asielketen. Uitsmijter was een symbolisch, schurend punt. De VVD deed heel dik over haar weldaden voor 'de middenklasse', maar wie precies rekende zag iets heel anders. Bij de zorgkosten worden belangrijke aspecten nadrukkelijk 'inkomensafhankelijk' gemaakt. Mark Rutte moest in 2012 zwichten voor de woede van zijn partij en De Telegraaf bij net zo'n deal met de PvdA. ‘Marx Rutte’ als verrader van het VVD-liberalisme!

Het heftigst waren de meningsverschillen over de vergrijzingskosten en de gevolgen voor de AOW na 2033. Een ondoordachte tactiek liet Jesse Klaver een vrijwel zekere overwinning alsnog ontglippen. Had Klaver zijn eigen openingsbod consequent gevolgd en van Jetten éérst een sociaal akkoord met de polder verlangd, dan had de uitkomst heel anders kunnen zijn.

*** 

Moties ingediend bij het debat over het eindverslag van de informateur

Wim Suyker - Samenvatting van de budgettaire bijlage van het coalitieakkoord

Djoeke Altena - Aan de slag: coalitieakkoord D66, VVD en CDA

***

Verder luisteren

562 - De uitgestoken hand van D66, VVD en CDA  https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/562-de-uitgestoken-hand-van-d66-vvd-en-cda

557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president  https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/557-rob-jetten-minister-president-tips-en-trucs-voor-de-nieuwe-premier?in_playlist=podcast

545 - Het verfijnde advies van Wouter Koolmees   https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/545-het-verfijnde-advies-van-koolmees-en-de-struikelpartij-van-wijers-die-al-wist-hoe-de-toekomstagenda-moest-luiden?in_playlist=podcast

541 - De terugkeer van het politieke midden  https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/541-de-terugkeer-van-het-politieke-midden

540 -  Verkiezingscampagne 2025: waar het veel te weinig over ging https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/540-verkiezingscampagne-2025-waar-het-veel-te-weinig-over-ging

532 – GroenLinks-PvdA: het glibberige pad naar één partij https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/532-groenlinks-pvda-het-glibberige-pad-naar-n-partij

521 - Hoe saaier de politiek, hoe gelukkiger het land https://vriendvandeshow.nl/bb/episodes/521-hoe-saaier-de-politiek-hoe-gelukkiger-het-land

509 - Het verdriet van Geert Milders https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/07517a5c-fcf6-4ccb-815d-0dd4d08f26bd

40 - SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/7c34248c-f807-49d1-9791-2c796c76363f

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:29:09 – Deel 2

00:42:39 – Deel 3

01:11:42 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.