Polder, vakbonden en sociale plannen

Een geopolitieke orkaan raast over de wereld. En dus ook over Den Haag. Het kabinet-Jetten beleeft wat Lubbers III in 1989, Balkenende I in 2002 en Rutte IV in 2022 overkwam. Het regeerakkoord is politiek, financieel, Europees en internationaal ingehaald door een ruwe, alles omwentelende werkelijkheid. En Nederland moet zich daartoe verhouden, wordt getest als partner in NAVO en EU, als handelsnatie en als grote economie - nummer 5 in de EU, 18 wereldwijd.

Jaap Jansen en PG Kroeger observeren de stormachtige ontwikkelingen vanuit historisch perspectief en noteren hoe de nieuwe bewindslieden in hun allereerste optredens hun kwaliteiten en beperkingen demonstreren. Zo ziet PG dat de VVD - voorop vicepremier Dilan Yesilgöz - lijkt te denken dat het nieuwe kabinet een 'Schoof II' is waarin een coalitiepartner - toen de PVV - een eigenstandig buitenlands beleid kan etaleren, met name in het Midden-Oosten. En Jaap moet bij fractievoorzitter Ruben Brekelmans denken aan Frits Bolkestein tijdens Paars I.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje adverteren@dagennacht.nl en wij zoeken contact.

***

Opmerkelijk is de hechte samenwerking van Rob Jetten met Frankrijk. Wat Mark Rutte na Brexit begon, zet hij met grote kracht voort. Nederland als partner in een nieuwe militaire en bovendien nucleaire alliantie van Frankrijk is letterlijk 'du jamais vu'. Macron heeft hier trouwens zélf groot  belang bij, omdat Nederland bij high tech en strategische industrieën geografisch en politiek 'incontournable' is.

Opvallend zijn ook de grote stilte van Xi Jinping, het nieuwe rampjaar dat het Kremlin bedreigt en de nadruk van Friedrich Merz op het behoud van de staatkundige integriteit van Iran. Het uiteenvallen, ook etnisch en regionaal, van dit grote land zou het onmogelijk maken tot een vergelijk te komen en middelpuntvliedende krachten loslaten in heel het Midden-Oosten. Dan is ineenstorting nabij, terwijl Trump de victorie uitroept.

Europa bouwt nu in hoog tempo een eigen veiligheidsarchitectuur op, beseffend dat Het Amerika van Donald Trump een labiele partner is. Venezuela, deals met Poetin, het bedreigen van Groenland en oorlog in de Golf zeggen meer dan genoeg,  Een Haagse architectuur hierbinnen kan niet achterblijven nu ons land lid is van de E6-kopgroep van grote economieën, nucleair partner van Emmanuel Macron in de Europese pijler binnen de NAVO en nadrukkelijk aangeeft dat de Schoof-periode voorbij is. Nederland wil aan tafel en niet op het menu.

Het financiële kader van het regeerakkoord werd in de Tweede Kamer al zeer kritisch bejegend en is - net als dat akkoord - de facto in de prullenmand gemikt. Jetten zal bij de energieprijzen, net als hij deed in 2022, snel en daadkrachtig moeten ingrijpen. Toen waren de buffers nog sterk, na Schoof allerminst.

Ironisch is wel dat het VVD-minister van Financiën Eelco Heinen was die rond dat financieel kader het initiatief tot onverwachte, opmerkelijke revisie nam. Zijn ingreep in de Box 3 wetgeving maakte subiet een einde aan zijn liberaal uitgevente imago van 'havik op de schatkist'. Het leverde hem niet alleen - zoals ook al ten tijde van Schoof - een gat van miljarden op, maar kostte ook steun en vertrouwen bij de nieuwe premier. Die zal met de ministers Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) en Heleen Herbert (Economische Zaken) nu vooral kijken naar dreigende scenario's voor economie en handelsketens op wereldschaal. Met de polder – werkgevers en vakbonden - de handen ineen slaan zou bij het voorkomen en opvangen van zulke ernstige ontwikkelingen de geloofwaardigheid van zijn kabinet versterken. Heinen heeft met zijn plotse ingreep in Box 3 onbedoeld de deur daarheen open gezet.

***

Verder luisteren

568 – Alsof hij er al jaren stond: het debuut van premier Rob Jetten  https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/568-alsof-hij-er-al-jaren-stond-het-debuut-van-premier-rob-jetten

566 - Emmanuel Macron, de nieuwe Baron von Munchhausen https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/566-emmanuel-macron-de-nieuwe-baron-von-munchhausen

564 – Xi Jinping en de zuivering van de Chinese legertop  https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/564-xi-jinping-en-de-zuivering-van-de-chinese-legertop

558 – Poetins rampjaar, Jettens kans https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/558-2025-was-voor-poetin-een-rampjaar-2026-wordt-rob-jettens-kans

557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/557-rob-jetten-minister-president-tips-en-trucs-voor-de-nieuwe-premier

515 – De heftige strijd tussen Israël en Iran

492 – Macrons Europese atoombom 

490 – Duitslands grote draai. Friedrich Merz, Europa en Nederland 

484 - Hoe Trump chaos veroorzaakt en de Europeanen in elkaars armen drijft 

427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben

419 - Europa kán sterven - Emmanuel Macrons visie op onze toekomst

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:39:13 – Deel 2

00:56:16 – Deel 3

01:21:24 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.