Händels tijdloze kracht en kroningsmuziek

561 – Händel, politiek dier en geniaal musicus

Zijn werken zijn al 300 jaar door en door politiek. De opera’s van Georg Friedrich Händel vertellen hoe heersers hun tijd en wereld domineren en hoe zij wijs, mild en rechtvaardig kunnen regeren. Maar ook hoe wreed, normloos en gewetenloos zij vaak zijn.  Hoe ze mensen vertrappen, bedriegen en in het verderf storten. Dezer weken is Amsterdam Händel hoofdstad van Europa. Vooral ook door spectaculair optreden van een jonge wereldster die met Julius Caesar zo’n sluwe, wrede en machtige heerser vertolkt.

Met deze Poolse countertenor, Jakub Józef Orliński, duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in de vele lagen van de meeslepende muziek van Händel (1685 - 1759). In diens tijdloze actualiteit en virtuoze diepte van zijn mensenkennis. Zijn 'Giulio Cesare in Egitto' blijkt een soort kabinetsformatie van twee machtsdieren uit de Oudheid: Cleopatra en Caesar. Een van die cynische, nobele en wrede verhalen over hoe macht, intriges en gerechtigheid met elkaar strijden om de voorrang in het geopolitiek geweld. Net als nu. Hier. Vandaag.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Steun Greenpeace voor gelijke bescherming, klimaatrechtvaardigheid en de toekomst van ons allemaal. Help met een donatie via: greenpeace.nl/betrouwbarebronnen

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

By scrolling down, you will find a text in English. The conversation with Jakub Jozéf Orlínski starts at after about 36 minutes.

***

Händel was een Europees fenomeen. Als jong musicus uit Halle in Saksen-Anhalt werd hij al bejubeld in Rome en Venetië. Hij reisde langs alle hoven en concertzalen en belandde in Londen, waar hij de beroemdste componist, organist én kunstpaus werd, ook die voor het koningshuis. Het koninklijk publiek verwachtte dan ook opera's met politieke boodschappen en portretten uit verhalen uit alle eeuwen en windstreken. En Händel leverde. Van stukken uit het oude Rome, Perzië, Mongolië en tot muziektheater dat speelt in de diepste middeleeuwen, aan de Olympus en vertelt uit ridderromans tijdens de Kruistochten.

Jakub Józef Orliński levert niet minder. Hij vertelt over zijn visie op 'Cesare' als veroveraar en uitbuiter van het onmetelijk rijke Egypte. En als politiek, militair en amoureus veroveraar van Cleopatra. Die blijkt minstens zo'n politiek dier als hijzelf en heeft haar heel eigen agenda. In Händels beroemdste aria's en duetten ontdekken die twee in het Concertgebouw elkaars ambities, charmes, belangen en 'Wille zur Macht'. Ze sluiten een deal, alsof ze onderhandelen in Davos of Mar-a-Lago. Hij maakt haar Farao, in plaats van haar gemene broer. Zij baart hem de opvolger die hem ontbrak.

Orlínski zong in januari bij de Nationale Opera nog een heel andere rol, die van de naïeve prins Athamas. Bij zijn feestelijke royal wedding slaan de wrede goden toe. Of zijn dat de spookbeelden van zijn bruid Semele? Is haar dromen van oppergod Jupiter als haar ware echtgenoot niet ook weer zo'n politiek fata morgana? Zo'n droom van tomeloze macht om te ontsnappen aan dit huwelijk? Desnoods een waaraan zijzelf en de brave Athamas ten onder gaan? Bij Händel draait het steeds weer om macht, wellust, sluwheid en de hoop op oprechte menselijkheid. Zijn opera's worden bevolkt door Poetins, Von der Leyens, Ruttes, Jettens en Wilders uit alle eeuwen. Orlínski droomt van sommige van die rollen voor zijn komende carrière, vertelt hij.

Het gesprek met de Poolse barokster gaat over zijn avonturen op het wereldtoneel. De opening van de Olympiade in Parijs van 2024 bijvoorbeeld. Hoe was het om als verrassende breakdancer annex zanger twee miljard kijkers te veroveren, alsof hijzelf een Caesar van de muziek was? Wat maakt dat hij zo dol is op Amsterdam, maar niettemin één dagelijkse ergernis heeft?

Orlínski blijkt een zanger die zijn vak buitengewoon professioneel uitdiept. "Ik heb wel zeven lange termijnprojecten voor mezelf en gezelschappen en operahuizen die ik zorgvuldig probeer uit te bouwen." Zo ontstond ook de tournee en straks in Warschau de opname van 'Giulio Cesare', een gedurfde stap. Maar hij noemt zich ook ‘een soort archeoloog’. Met zijn researcher speurt hij in archieven naar verloren gewaande muziek, opera's waarvan we alleen nog de naam kennen. Eén ontdekking van een vergeten stuk is zo'n toekomstproject dat hij hoopt te lanceren als nieuwe opera op het wereldrepertoire.

Händels work is deeply political, already 300 years. Händels operas show how rulers dominate their age and world, how to be masters of wisdom, mildness and justice. But no less how cruel and merciless they can be, how they do not shrink to destroy people, fool and ruin them. These weeks Amsterdam is 'the George Frederic Handel capital of Europe'. Most of all thanks to the spectacular musical debut of a young global Baroque-star who will sing such a cunning, cruel and powerful ruler. Julius Caesar, no less.

With worldwide recognized Polish countertenor, Jakub Józef Orliński,  the hosts of the podcast 'Trusted Sources' look for the many layers of the fabulous music of Händel (1685 - 1759). His "Giulio Cesare in Eigtto' is an opera as a diplomatic summit of two political animals of the Ancient World, Cleopatra and Ceasar. A cynical, noble and cruel tale where power, intrigue and justice are combating for primacy in the geopolitical reality of the day. Like with us, now, here, in the present.

Orlínski tells about his take on 'Cesare', the victor and exploiter of immensely rich Egypt. And the political, military and amorous conqueror of its Queen. Cleopatra proofs to be no less a political pro, having a cunning agenda of her own. In aria's and duets these two discover each others ambitions, interests, charms and ruthlessness. As if in Mar-a-Lago or in Davos they strike a deal in Amsterdams Concertgebouw. He makes her Pharao instead of her cruel brother, she bears him the dynastic successor he lacks. In the National Opera Jakub Józef Orliński also sings the naïve prince Athamas, whose exuberant 'Royal Wedding' is ruined by merciless 'divine intervention' of Jove, king of the Gods of Olympus. Is this real or a nightmare of his bride Semele? Is her dream of a God as Lover a way to escape, even as this destroys herself and Athamas' hope of love?  Händels operas again and again adress the dilemmas of power, cruelty, lust, mercy and hope for humanity. They are filled with Putins, Melania's, Berlusconi's, Ursula von der Leyens, with you and me.

Talking with Orlínski is sharing wonderful stories of his adventures on a world stage. His live role at the Olympics in Paris, watched by an audience of billions around the world. But getting soaking wet there while breakdancing through a French Renaissance aria. His bike in Amsterdam. His ambitions as "almost an archeologist of music", going through archives to dig up unknown diamonds of Baroque music, forgotten over 300 years. The young Pole is a deeply dedicated artist and we can only wish him to entrance audiences for many years with his focus on discoveries and a fresh approach to timeless art.

***

Verder kijken

Jakub Józef Orliński & Ensemble Fantasticus - Händel - Semele: Your Tuneful Voice | Podium Klassiek

Jakub Józef Orliński - He Was Despised (Händel's Messiah)

Jakub Józef Orlínski - Händel - Ombra mai fu

Jakub Józef Orliński – Händel: "Pena tiranna" (Amadigi di Gaula)

Jakub Józef Orlínski - Viens, Hymen - opening Olympische Spelen Parijs 2024

***

Verder luisteren

387 - Niets is zó politiek als opera - 100 jaar Maria Callas
207 - Zomer 2021: Boekentips  met Händel in London, the making of a genius
43 - Kleine Mozart aan het Binnenhof in 1765
346 - Beethoven: Alle Menschen werden Brüder!
498 - Gustav Mahler en zijn tweede stad Amsterdam
531 - Muziek en tirannie: de schrijnende actualiteit van Dmitri Sjostakovitsj 

305 - Andrea Wulf, Hoe rebelse genieën eeuwen later nog ons denken, cultuur en politiek beïnvloeden
488 - Het Congres van Wenen (1814-1815) als muzikaal feest én briljant machtsspel373 - Nederland en België: de scheiding die niemand wilde Hoe een opera België van Nederland afscheurde

200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel
***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1: Georg Friedrich Händel

00:36:26 – Deel 2: Gesprek met Jakub Józef Orliński

01:07:05 – Deel 3: Gesprek met Jakub Józef Orliński

01:25:50 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.